توسعه انساني

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

شاخص ها و نماگرهاي تأمين معاش در پيشرفت انساني اسلامي

سال هفتم، شماره دوم، پياپي 14، بهار و تابستان 1395

محمد جمال خليليان اشکذري/ دانشيار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره       m_khalil411@yahoo.com

محمد بيدار/ دانش پژوه دکتراي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                    bidar.mohamad@yahoo.com

دريافت: 07/01/1395 ـ پذيرش: 20/05/1395

چكيده

يکي از شاخص هاي توسعه انساني متعارف، درآمد سرانه واقعي است. در اين مقاله به بررسي ديدگاه اسلام در مورد اين شاخص و معرفي شاخص تأمين معاش در پيشرفت انساني مي پردازيم. تحقيق حاضر با استفاده از رويکرد توصيفي- تحليلي به بررسي اين سوال مي پردازد که با چه شاخص ها و نماگرهايي مي توان به ارزيابي تأمين معاش در مسير پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام پرداخت؟ بنا به فرضيه تحقيق، شاخص هاي تأمين حد کفاف، توزيع عادلانه و متوازن درآمد و کارامدي مخارج با نماگرهاي مربوطه مي توانند براي سنجش تأمين معاش در رويکرد اسلامي بکار روند. بنا بر يافته هاي پژوهش، شاخص هاي پيشنهادي به ترتيب درآمد مکفي-حلال براي تأمين نيازهاي مادي و روحي، توزيع عادلانه و متوازن منابع و درآمدها در راستاي تأمين معاش خانوارها و تخصيص بهينه درآمد ها را مورد سنجش قرار مي دهند. شاخص هاي سه گانه مزبور را مي توان به آيات قرآن و روايات معصومين(عليهم السلام) مستند نمود. محاسبه اين شاخص ها نيازمند استفاده از روش هاي آماري از جمله بکارگيري پرسشنامه علمي جهت استخراج اطلاعات مورد نياز در کنار داده هاي آماري موجود است.

کليدواژه ها: تأمين معاش، توسعه انساني، پيشرفت انساني، شاخص، عدالت، کارايي

طبقه بنديJEL: O15، D6T، D61،P4.


 

سال انتشار: 
7
شماره مجله: 
14
شماره صفحه: 
135

مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام

سال چهارم، شماره دوم، پياپي 8، بهار و تابستان 1392، ص 77 ـ 102
مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام*

محمدجمال خليليان/ دانشیار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمیني    mg_khalil41@yahoo.com
سيدحميد جوشقاني نائيني / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی   
قاسم عسكري / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد دانشگاه عدالت تهران    
محمد بيدار / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی   
دريافت: 16/12/1391 ـ پذيرش:1/6/1392

چكيده

ارائة شاخص پیشرفت انسانی از دیدگاه اسلام را می‌توان یکی از مباحث مهم در ترسیم الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت دانست. دستیابی به این هدف مستلزم توجه به معیارها و مبانی پیشرفت انسانی اسلامی است. شاخص توسعة انسانی متعارف با نگرشی خاص و محدود به انسان، تمامی اهداف شاخص را متوجه رفاه مادی کرده و جنبه روحی و معنوی انسان به عنوان اساسی‌ترین بعد وجودی وی را، مورد غفلت قرار داده است. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیلی-استنباطی در صدد استخراج معیارهای پیشرفت انسانی از دیدگاه اسلام از قرآن و روایات و تبیین مبانی حاکم بر آن است. يافته‌هاي مقاله كه به روش توصيفي-تحليلي انجام گرفته نشان مي‌دهد که دینداری، علم و معرفت، آزادگی و کرامت و تأمین معیشت، 4 معیار در شاخص پیشرفت انسانی مورد نظر اسلام می باشند. بر این اساس، شاخص پیشرفت انسانی علاوه بر در نظر گرفتن معیارهای شاخص توسعه انسانی متعارف از جمله علم،سلامت و رفاه نسبی، مقوله های دیگری چون دینداری، معرفت، و کرامت و آزادگی  را نیز مورد توجه قرار می دهد. معیارهای معرفی شده برای پیشرفت انسانی مبتنی بر مبانی فکری اسلام از جمله نگاه متعالی اسلام به انسان و تکامل قرار دارد. ارائه این معیارها می تواند باعث معرفی شاخص های متمایز برای پیشرفت انسانی شود که به برخی از آن ها در مقاله اشاره شده است.
كليد واژه‌ها: معیار، شاخص، توسعه انسانی، پیشرفت انسانی


* اين مقاله برگرفته از طرح پژوهشي شاخص‌هاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام مي‌باشد كه با حمايت دانشگاه شهيدبهشتي انجام شده است.

سال انتشار: 
4
شماره مجله: 
8
شماره صفحه: 
77

معيار‌ها و شاخص‌هاي توسعة انساني از ديدگاه اسلام

سال دوم، شماره دوم، پياپي چهارم، بهار و تابستان 1390، صفحه 81 ـ 106

Ma'rifat-i Eghtesadi, Vol.2. No.2, Spring & Summer 2011

نصرالله خليلي*

چکيده

جديدترين و شايد مقبول‌ترين رويکرد در بحث‌هاي توسعه، رويکرد «توسعه انساني» است که به دنبال بروز پيامد‌هاي منفي توسعه اقتصادي صرف پديد آمد. در راستاي اين رويکرد، تحقيقات، گزارش‌ها و گردهمايي‌هاي زيادي در سطح جهان ارائه شده است. در همين زمينه « سازمان ملل متحد» از سال 1990، هر ساله سلسله گزارش‌هايي درباره «توسعه انساني کشور‌هاي جهان» منتشر مي‌سازد که طي آن، درصدد آشکار سازي چهره کشور‌ها در زمينه مسائل مختلف انساني است. از آنجا که معيار‌ها و شاخص‌هاي ارائه شده مبتني بر انسان‌شناسي سکولاريسم و ليبراليسم بوده و تنها بعد مادي مبتني بر غريزه انسان را شامل مي‌شود. از ديدگاه اسلام، نمي‌تواند ملاک عمل براي تحقق جامعه توسعه يافته اسلامي قرار گيرد. اين مقاله با طرح اين پرسش که معيار‌ها و شاخص‌هاي مناسب توسعه انساني از ديدگاه اسلام کدام است؟ با استفاده از روش «تحليل محتواي منابع نقلي و ديني» و با مراجعه به مباني، اصول و اهداف توسعه در اسلام و مفهوم توسعه انساني مورد نظر اسلام، به کشف معيار‌ها و شاخص‌هاي توسعه انساني پرداخته است و معيار‌ها و شاخص‌هاي واقع‌بينانه ايمان، تقوا، عمل صالح و وسيله (امکانات مادي زندگي) را پيشنهاد مي‌كند.

کليد واژه ها: توسعه انساني، حيات طيبه، اقتصاد اسلامي، نياز‌هاي واقعي، استعداد انسان

طبقه‌بندي JEL: C43, O15, O1

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
81

نقش بهداشت و آموزش در رشد اقتصادي برخي كشور‌هاي در حال توسعه (1990ـ2006)

، سال اول، شماره اول، بهار 1389، ص 33 ـ 48

حسين مرزبان*

چكيده

بر اساس نظريه توسعه انساني، رابطه مستقيمي ميان ارتقاء سرمايه انساني و رشد و توسعه وجود دارد. اين نكته كه سرمايه گذاري در آموزش و بهداشت نيروي انساني مي‌تواند به پيشرفت و توسعه كمك نمايد ،هم در اقتصاد متعارف و هم اقتصاد اسلامي مورد تاكيد قرار گرفته است. اين مقاله براي بررسي اين فرضيه، به تحليل تجربي رابطه ميان سرمايه انساني- مشتمل بر جنبه‌هاي آموزشي و بهداشتي - و رشد اقتصادي مي‌پردازد. براي اين منظور، داده‌هاي 39 كشور درحال توسعه مسلمان و غير مسلمان، طي دوره زماني 2006-1990 با استفاده از روش داده‌هاي تركيبي و در قالب مدل تجربي ارائه شده توسط لي و هوانگ مورد تحليل قرار گرفته است. در اين الگو، سرمايه انساني كه شامل مولفه‌هاي آموزش و بهداشت مي‌شود، با دو شاخص براي بهداشت و يك شاخص براي آموزش اندازه گيري شده است. بر اساس شواهد تجربي اين بررسي، سرمايه انساني متغيري اثرگذار بر رشد اقتصادي در اين گروه از كشورها مي‌باشد. در اين ميان آموزش نسبت به بهداشت اثر قوي تر و معني دار تري بر رشد اقتصادي دارد.

كليد واژه‌ها: رشد اقتصادي، بهداشت، آموزش، سرمايه انساني، توسعه انساني، اقتصاد اسلامي.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
1
شماره صفحه: 
33
همزمانی محتوا