قرض‌الحسنه

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

شناسایی و ارزیابی چالش‌های فقهی ـ اقتصادی سپرده امتیازی در چارچوب نظام بانکداری بدون ربای جمهوری اسلامی ایران

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

حسین حسن‌زاده / استادیار گروه مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)    h.hasanzadeh@isu.ac.ir
محمدحسین قوام / استادیار گروه مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)    ghavam@isu.ac.ir
* رضا کریمی وردنجانی / دانشجوی کارشناس‌ارشد مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)    reza.karimi@isu.ac.ir
سیدمهدی هاشمی‌فر / دانشجوی کارشناس‌ارشد مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)    sm.hashemifar@isu.ac.ir
دريافت: 21/12/1398 ـ پذيرش: 16/06/1399

چکيده
یکی از انواع الگوهای قرض‌الحسنه که در شبکه بانکی کشور و خارج از آن اجرا می‌گردد، سپرده امتیازی است. این سپرده که نام‌های دیگری از جمله سپرده چرخشی، آبشاری، و تعاونی نيز بر آن نهاده‌اند، نسل جدیدی (نسل دوم) از سپرده‌ قرض‌الحسنه است. این تحقیق که دارای روش توصیفی و تحلیل فقهی-اقتصادی است، در پی یافتن جواب این سوال است که آیا مدل‌های متنوع عملیاتی این سپرده (مدل‌های قرض محور و وکالت محور) با فقه امامیه، اصول شریعت و قواعد اقتصادی مطابقت دارد؟ در این میان علاوه بر استفاده از نظریات اساتید فقه معاملات، از طریق استفتاء از مراجع تقلید معظم، سعی شد بر درجه اتقان فقهی تحقیق حاضر افزوده شود. نتایج حاصل نشان می‌دهد که نوع عملکرد نظام بانکی در سپرده امتیازی دارای مشکلاتی از قبیل وجود شبهه ربا در مدل قرضی، عدم رعایت انصاف در تخصیص منابع قرض الحسنه، عدم مقبولیت مدل وکالتی نزد بانک‌ها، تضعیف قرض‌الحسنه نوع اول، فهم غلط مشتریان و افزایش احتمال وقوع بازی پانزی است. همچنین در مبحثی مجزا، تأثیرات این سپرده بر بانک‌ها، نظام بانکی و فضای کلان اقتصاد بررسی گردیده است. در نهایت به نظر می‌رسد بهتر است نظام بانکی از روش سپرده امتيازي براي جذب و تخصيص منابع قرض‌الحسنه استفاده نکند.
کلیدواژه‌ها: قرض‌الحسنه، سپرده‌های امتیازی، شبکه بانکی، ربای قرضی، قرض به شرط قرض
طبقه‌بندي JEL: .G21, G32, E58  
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
22
شماره صفحه: 
127

حساب‌هاي قرض‌الحسنه اختصاصي راهكاري بهينه براي هدايت و مديريت منابع قرض‌الحسنه در نظام بانكداري اسلامي

سال ششم، شماره اول، پياپي 11، پاييز و زمستان 1393

سيدعباس موسويان / دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي                                samosavian@yahoo.com

علي راه نشين / دانشجوي دكتري مديريت مالي دانشگاه امام صادق علیه السلام                         rahneshin@isu.ac.ir

دريافت: 28/7/1393 ـ پذيرش: 8/12/1393

چكيده

چگونگي مديريت و مصرف منابع قرض‌الحسنه، همواره از چالش‌هاي پيش روي بانكداري بدون ربا بوده است. در اين مقاله، با تعريف حساب‌هاي جديدي به عنوان حساب‌هاي قرض‌الحسنه اختصاصي، راهكاري مناسب براي مديريت بر اين منابع ارائه شده است. حساب قرض‌الحسنه اختصاصي، حسابي است كه طي آن بانك به‌طور اختصاصي براي باني و به نام وي، وجوه عمومي را به صورت قرض‌الحسنه از عموم دريافت مي‌كند. طبق شرايط اين حساب، براي سپرده‌گذاران در اختيار باني قرار مي‌دهد تا در جهت اهداف اعلام شده مورد استفاده قرار گيرد. در اين مقاله، كه با استفاده از روش تحليلي سامان يافته، ساختار و منافع اين حساب‌ها براي ذي‌نفعان مختلف از جمله سپرده‌گذاران، بانك‌ها و نهاد‌هاي خيريه (بانيان) و در نهايت، ريسك‌هاي نقدينگي و اعتباري در اين حساب‌ها مورد بررسي قرار گرفته است.

كليد‌واژه‌ها: قرض‌الحسنه، بانكداري بدون ربا، بانكداري اسلامي.

طبقه‌بندي P4, H81, E43, G21 :JEL.

 

سال انتشار: 
6
شماره مجله: 
11
شماره صفحه: 
143

بررسي كارمزد قرض‌الحسنه و شيوه‌هاي محاسبة آن در بانكداري اسلامي

سال چهارم، شماره اول، پياپي هفتم، پاييز و زمستان 1391، ص 97 ـ 114
Ma'rifat-e Eghtesadi-e Islami, Vol.4. No.1, Spring & Summer 2012-13

محمد بيدار*

چكيده

پيشوايان ديني تاکيدهاي زيادي دربارة تامين نياز‌هاي معيشتي اقشار ضعيف جامعه از طريق قرض‌الحسنه دارند. برهمين اساس، قرض‌الحسنه يکي از شيوه‌هاي تجهيز و تخصيص منابع در الگوي بانکداري بدون ربا مطرح گرديده است. يکي از مسائل موجود در بخش تخصيص منابع قرض‌الحسنه، بحث کارمزد است. مقاله حاضر به بررسي مشروعيت كارمزد قرض الحسنه و شيوه‌هاي محاسبه آن مي‌پردازد. فرضيه‌ي مقاله اين است که تعيين كارمزد به عنوان درصدي از مبلغ اسمي وام با مفهوم واقعي كارمزد سازگاري ندارد. يافته‌هاي تحقيق حاكي از وجود نشانه هايي از صوري بودن محاسبه كارمزد قرض‌الحسنه در بانك‌هاي كشور است. در اين مقاله ضمن بيان اقوال فقهاي اماميه درباره کارمزد و نقد و بررسي راهکارهاي ارائه شده براي دريافت آن، سه راهکار پيشنهادي ( تامين هزينه‌هاي قرض‌الحسنه از بيت‌المال، اختصاص بخشي از منابع قرض‌الحسنه به سرمايه‌گذاري و محاسبه‌ي کارمزد واقعي) به منظور تامين هزينه‌هاي تسهيلات قرض‌الحسنه بيان گرديده است. انتظار مي‌رود که محققان بانکداري اسلامي با ابداع راهکارهاي ديگري درباره تامين مخارج امور قرض‌الحسنه، هرگونه شبهه‌ي ربوي را از دامن اين عقد مالي اسلامي بزدايند.
كليدواژه‌ها: قرض‌الحسنه، مخارج قرض‌الحسنه، کارمزد، شيوه‌ي محاسبه‌ي کارمزد، بانکداري اسلامي
طبقه‌بندي GEL: E5، G24، E4.
 


* دانشجوي دکتری فلسفة اقتصاد اسلامی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی bidar.mohamad@yahoo.com
دريافت: 9/7/1391 ـ پذيرش: 16/10/1391
 

سال انتشار: 
4
شماره مجله: 
7
شماره صفحه: 
97

بررسي جايگاه قرض‌الحسنه در نظام بانكي جمهوري اسلامي ايران

، سال اول، شماره اول، بهار 1389، ص 141 ـ 162

محمدجواد محقق‌نيا*

چكيده

در نظام مالي اسلامي، قرض‌الحسنه در كنار صدقات، عقود مبادله اي و مشاركتي به عنوان يكي از جايگزين‌هاي ربا در تجهيز و تخصيص منابع معرفي شده است. در حالي كه صدقات به نيازمندان حاد به وجوه، عقود به متقاضيان وجوه براي كسب سود اختصاص دارد، قرض‌الحسنه پاسخ گوي نياز افرادي است كه نه آنقدر نيازمندند كه مستحق وجوه انتقالي باشند و نه آنقدر توانايي دارند كه بتوانند با كسب سود، ديگران را نيز در سود خود شريك كنند. فرضيه اساسي مقاله آن است كه عليرغم جايگاه ويژه قرض‌الحسنه در نظام بانكي بدون ربا، عملكرد 25 ساله نظام بانكي جمهوري اسلامي نتوانسته اين هدف را تامين كند. نتايج اين تحقيق كه به روش تحليلي داده‌هاي بانكي انجام گرفته نشان مي‌دهد كه در اين دوره، از طرفي، به طور متوسط تنها اندكي بيش از نيمي از منابع قرض‌الحسنه به اعطاي قرض‌الحسنه اختصاص يافته است.از طرف ديگر، سهم سپرده‌ها و تسهيلات قرض‌الحسنه نيز به طور پيوسته كاهش يافته است. گرچه مصوبات دولت در سال‌هاي اخير توانسته سهم تسهيلات قرض‌الحسنه را بهبود بخشد، ولي هنوز تا رسيدن به نقطه مطلوب در تجهيز و تخصيص آن فاصله داريم. حل اين مشكل تنها در سايه مشاركت فعال بانك ها، بانك مركزي، دولت و در نهايت مردم ميسر خواهد بود. در اين راستا، اقداماتي چون اختصاص تمامي منابع قرض‌الحسنه به پرداخت قرض‌الحسنه، وكاهش نرخ ذخيره قانوني سپرده‌هاي قرض‌الحسنه مي‌تواند ضمن جلب اعتماد مردم، به احياي جايگاه قرض‌الحسنه در نظام بانكي كمك نمايد.

كليد واژه‌ها: قرض‌الحسنه، صدقات، عقود، قانون بانكداري بدون ربا، تجهيز و تخصيص منابع قرض‌الحسنه، نرخ ذخيره قانوني.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
1
شماره صفحه: 
141
همزمانی محتوا