علم اقتصاد اسلامي

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

نقش معرفت‌هاي موضوعي در نظريه‌پردازي در علم اقتصاد اسلامي بر مبناي آراي شهيد صدر

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

محمدجواد قاسمي اصل / دانشجوي دکتري فلسفه اقتصاد اسلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    ghasemi2561@anjomedu.ir
* علي جابري / استاديار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    ali_jaberi2@yahoo.com
دريافت: 03/08/1399 ـ پذيرش: 28/12/1399
چکيده
نگرش شهيد صدر به دو موضوع «علم اقتصاد اسلامي» و «معرفت‌هاي موضوعي»، مسئله چالش‌برانگيز مطالعات اقتصاد اسلامي و معرفت‌شناسي است. کيفيت ارتباط اين دو موضوع، از پرسش‌هاي بنيادين در روش‌شناسي علم اقتصاد اسلامي است. در اين مقاله، با تحليل کلام شهيد صدر، سازوکار استفاده از معرفت‌هاي موضوعي در نظريه‌پردازي در علم اقتصاد اسلامي تشريح مي‌شود.
در نگرش شهيد صدر، قواعد رفتاري اقتصادي در جامعه اسلامي، موضوع علم اقتصاد اسلامي است. قواعد رفتاري اقتصادي، شيوه‌هاي خاص رفتار اکثريت مردم در بيشتر موارد است که داراي ماهيت، علل يا آثار اقتصادي باشد. نظريه‌پردازي در علم اقتصاد اسلامي، به معرفت‌هاي موضوعي متکي است. معرفت موضوعي، شناخت‌هاي ناظر به واقعيات عيني است؛ شناخت‌هايي که تحقق تدريجي دارد و توان نفي نقيض خود را ندارند. منابع معرفت موضوعي عبارت‌اند از: محسوسات شامل ديدني‎ها و شنيدني‌ها، و شهود، يعني تفاسير مردم از دانش‌ها، گرايش‌ها و توانايي‌هايشان. معرفت حسي و شهودي، در شناخت قواعد رفتاري اقتصادي موجود در جامعه اسلامي کاربرد دارد. نظريه‌پردازي در علم اقتصاد اسلامي، مبتني بر سازوکار اصولي استظهار، با استظهار مفاهيم رفتارهاي اقتصادي محقق مي‌شود.
کليدواژه‌ها: نظريه‌پردازي، علم اقتصاد اسلامي، معرفت موضوعي، سازوکار استظهار، قواعد رفتاري اقتصادي، شهيد صدر.
طبقه‌بندي JEL: B41, A12, P4
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره صفحه: 
109

معناشناسي «مكتب»، «نظام» و «علم» در ادبيات اقتصاد اسلامي

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

سال دهم، شماره اول، پياپي 19، پاييز و زمستان 1397

حسن آقانظري / استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه    hnazari@rihu.ac.ir
محمدجواد توکلي / استاديار گروه اقتصاد موسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    tavakoli@iki.ac.ir
محمد بيدار / دکتري فلسفة اقتصاد اسلامي موسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    bidar.mohamad@yahoo.com
دريافت: 25/01/1397 ـ پذيرش: 19/07/1397

چکيده
هرچند واژگان مکتب، نظام وعلم به طور فراوان در ادبيات اقتصاد اسلامي به كار مي‌رود، تفاهم چنداني در مورد مفهوم و رابطه آنها وجود ندارد. در اين مقاله به بررسي اين سه مفهوم و نسبت ميان آنها مي‌پردازيم. بنا به فرضيه مقاله، گزاره‌هاي اقتصاد اسلامي تنها شامل گزاره‌هاي مكتبي و علمي مي‌شوند. بر اساس يافته‌هاي تحقيق، مکتب اقتصادي اسلام، خطوط اصلي و اصول راهبردي فعاليت‌هاي اقتصادي بر اساس آموزه‌هاي اسلامي را بيان مي‌کند. علم اقتصاد اسلامي، واقعيت‌هاي اقتصادي حاصل از آموزه‌هاي نظري و عملي مکتب اسلام را توضيح داده و روابط بين متغيرهاي مستقل و وابسته را توصيف، تبيين و پيش‌بيني مي‌کند. اما نظام اقتصاد اسلامي و گزاره‌هاي حاكي از سياست‌گذاري در اقتصاد اسلامي، به‌جهت محتوا، هويت مستقلي در كنار مكتب و علم اقتصاد اسلامي ندارند؛ بلكه تركيبي از گزاره‌هاي مكتبي و علمي اقتصاد اسلامي مي‌باشند. سیاست اقتصادی اسلامي حاصل به کارگیری هم‌زمان گزاره‌های مکتبی و علمی اقتصاد اسلامي براي ارائه ابزارهای عملیاتی مورد نياز براي تحقق اهداف اقتصادي اسلام مي‌باشد. نظام اقتصاد اسلامي، در شکل کلی خود به مثابه چتری است که بخش‌های مختلفی همچون مکتب، علم و سیاست‌های اقتصاد اسلامي را می‌پوشاند. 
کليدواژه‌ها: مکتب اقتصاد اسلامي، نظام اقتصادي اسلام، علم اقتصاد اسلامي، سياست‌گذاري اقتصادي، اقتصاد اثباتي، اقتصاد هنجاري.
طبقه‌بندی JEl: N0، P4، Z12.


سال انتشار: 
10
شماره مجله: 
19
شماره صفحه: 
25
همزمانی محتوا