توسعه اقتصادي / انساني

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

معيار‌ها و شاخص‌هاي توسعة انساني از ديدگاه اسلام

سال دوم، شماره دوم، پياپي چهارم، بهار و تابستان 1390، صفحه 81 ـ 106

Ma'rifat-i Eghtesadi, Vol.2. No.2, Spring & Summer 2011

نصرالله خليلي*

چکيده

جديدترين و شايد مقبول‌ترين رويکرد در بحث‌هاي توسعه، رويکرد «توسعه انساني» است که به دنبال بروز پيامد‌هاي منفي توسعه اقتصادي صرف پديد آمد. در راستاي اين رويکرد، تحقيقات، گزارش‌ها و گردهمايي‌هاي زيادي در سطح جهان ارائه شده است. در همين زمينه « سازمان ملل متحد» از سال 1990، هر ساله سلسله گزارش‌هايي درباره «توسعه انساني کشور‌هاي جهان» منتشر مي‌سازد که طي آن، درصدد آشکار سازي چهره کشور‌ها در زمينه مسائل مختلف انساني است. از آنجا که معيار‌ها و شاخص‌هاي ارائه شده مبتني بر انسان‌شناسي سکولاريسم و ليبراليسم بوده و تنها بعد مادي مبتني بر غريزه انسان را شامل مي‌شود. از ديدگاه اسلام، نمي‌تواند ملاک عمل براي تحقق جامعه توسعه يافته اسلامي قرار گيرد. اين مقاله با طرح اين پرسش که معيار‌ها و شاخص‌هاي مناسب توسعه انساني از ديدگاه اسلام کدام است؟ با استفاده از روش «تحليل محتواي منابع نقلي و ديني» و با مراجعه به مباني، اصول و اهداف توسعه در اسلام و مفهوم توسعه انساني مورد نظر اسلام، به کشف معيار‌ها و شاخص‌هاي توسعه انساني پرداخته است و معيار‌ها و شاخص‌هاي واقع‌بينانه ايمان، تقوا، عمل صالح و وسيله (امکانات مادي زندگي) را پيشنهاد مي‌كند.

کليد واژه ها: توسعه انساني، حيات طيبه، اقتصاد اسلامي، نياز‌هاي واقعي، استعداد انسان

طبقه‌بندي JEL: C43, O15, O1

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
81

سرمايه اجتماعي يا سرمايه مذهبي،كدام يك براي اقتصاد مطلوب‌ترند؟

، سال اول، شماره دوم، بهار و تابستان 1389، ص 51 ـ 72

نادر مهرگان* / حسن دليري**

چكيده:

در طول تاريخ زندگي جمعي انسان، مشاركت و تعامل بين افراد حائز اهميت بوده است. دانشمندان، از دهه 60 ميلادي، به اهميت اين قدرت در جامعه پي برده و آن را «سرمايه اجتماعي» ناميدند. علي رغم آثار فراوان مثبتي كه اين سرمايه دارد، در بسياري موارد موجب ايجاد نزاع و رويارويي در جوامع شده است. علاوه بر اين، با انباشت سرمايه اجتماعي، هيچ ضمانت اجرايي براي پايبندي افراد به قوانين موجود در گروه وجود ندارد. در‌اين راستا، مشكلات رفتاري همچون سواري مجاني، كژگزيني، كژمنشي و پيگيري كوركورانه منافع گروه در قالب گروه خواهي شكل مي‌گيرد. ‌اين امر حاكي از شكست اين باور است كه «سرمايه اجتماعي يك خوبي مطلق است». ‌اين نوشتار، با استفاده از روش تحليلي به معرفي مفهوم «سرمايه مذهبي» با تأكيد بر مذهب اسلام، مي‌پردازد. فرضيه مقاله آن است سرمايه مذهبي علاوه بر دارا بودن فوايد موجود در سرمايه اجتماعي، نقصان‌هاي آن را ندارد. از‌اين رو، اقتصاد با پيگيري انباشت سرمايه مذهبي قادر خواهد بود به كارايي بيشتري دست يابد.

واژگان كليدي: سرمايه مذهبي، سرمايه اجتماعي، سواري مجاني، كژگزيني، كژمنشي.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
51

نقش بهداشت و آموزش در رشد اقتصادي برخي كشور‌هاي در حال توسعه (1990ـ2006)

، سال اول، شماره اول، بهار 1389، ص 33 ـ 48

حسين مرزبان*

چكيده

بر اساس نظريه توسعه انساني، رابطه مستقيمي ميان ارتقاء سرمايه انساني و رشد و توسعه وجود دارد. اين نكته كه سرمايه گذاري در آموزش و بهداشت نيروي انساني مي‌تواند به پيشرفت و توسعه كمك نمايد ،هم در اقتصاد متعارف و هم اقتصاد اسلامي مورد تاكيد قرار گرفته است. اين مقاله براي بررسي اين فرضيه، به تحليل تجربي رابطه ميان سرمايه انساني- مشتمل بر جنبه‌هاي آموزشي و بهداشتي - و رشد اقتصادي مي‌پردازد. براي اين منظور، داده‌هاي 39 كشور درحال توسعه مسلمان و غير مسلمان، طي دوره زماني 2006-1990 با استفاده از روش داده‌هاي تركيبي و در قالب مدل تجربي ارائه شده توسط لي و هوانگ مورد تحليل قرار گرفته است. در اين الگو، سرمايه انساني كه شامل مولفه‌هاي آموزش و بهداشت مي‌شود، با دو شاخص براي بهداشت و يك شاخص براي آموزش اندازه گيري شده است. بر اساس شواهد تجربي اين بررسي، سرمايه انساني متغيري اثرگذار بر رشد اقتصادي در اين گروه از كشورها مي‌باشد. در اين ميان آموزش نسبت به بهداشت اثر قوي تر و معني دار تري بر رشد اقتصادي دارد.

كليد واژه‌ها: رشد اقتصادي، بهداشت، آموزش، سرمايه انساني، توسعه انساني، اقتصاد اسلامي.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
1
شماره صفحه: 
33
همزمانی محتوا