سرمايه اجتماعي

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

تجزيه و تحليل مفاهيم اخلاقي اسلامي ناسازگار با چارچوب اقتصاد متعارف و كاركردهاي اقتصادي آنها

سال پنجم، شماره دوم، پياپي 10، بهار و تابستان 1393

علي معصومي‌نيا / استاديار اقتصاد دانشگاه علوم اقتصادی masuminia_ali@yahoo.com

ناصر يارمحمديان / دكتري اقتصاد دانشگاه علوم اقتصادی         

دريافت: 26/10/1392 ـ پذيرش: 31/2/1393

چكيده

يكي از اهداف اخلاق ساختن انسان‌هايي است كه به صورت خودكار، و بدون نياز به الزام قانوني، حقوق يكديگر را رعايت نمايند. مقالة حاضر به روش «تحليلي ـ توصيفي» مفاهيم اخلاق اقتصادي اسلام و كاركرد آن در نظام اقتصادي را بررسي مي‌كند. بنا به فرضية مقاله، گسترش اخلاق اسلامي موجب شكل‌گيري تعادل‌هايي در سطح بالاتر از وضعيت تعادلي مبتني بر نفع شخصي مي‌شود. يافته‌هاي مقاله نشان مي‌دهد برخي آموزه‌هاي اسلامي از قبيل اهتمام به علم، سفارش به تعقل، تشويق كار و فعاليت، استفادة بهينه از امكانات، هدر ندادن منابع، متقن انجام دادن كارها در نظام سرمايه‌داري نيز توصيه مي‌شود. در مقابل، آموزه‌هايي از قبيل سفارش به زهد، نكوهش اقبال به دنيا، نكوهش حرص و مصرف مافوق كفاف، قناعت، كمك به ديگران و رزق مقدر ويژۀ نظام اقتصادي اسلام است. اين امر حاكي از مغايرت نظام اخلاق اقتصادي اسلام و سرمايه‌داري است. آموزه‌هاي اخلاقي اسلام از طريق پالايش دروني آحاد جامعه، ضمن ارتقاي معنوي انسان‌ها، موجب كاهش هزينة مبادله، افزايش سرماية اجتماعي، افزايش شفافيت در بازار، و افزايش كارايي مي‌شوند. نتيجة اين امر به حداقل رسيدن پيامدهاي ناشي از اصالت نفع شخصي و مقابله با شكست بازار از طريق شكل‌دهي انگيزه‌هاي مردم است.

كليدواژه‌ها: اخلاق اقتصادي، اقتصاد اسلامي، هزينه مبادله، سرمايه اجتماعي، بازار.   

 

سال انتشار: 
5
شماره مجله: 
10
شماره صفحه: 
107

سرمايه اجتماعي يا سرمايه مذهبي،كدام يك براي اقتصاد مطلوب‌ترند؟

، سال اول، شماره دوم، بهار و تابستان 1389، ص 51 ـ 72

نادر مهرگان* / حسن دليري**

چكيده:

در طول تاريخ زندگي جمعي انسان، مشاركت و تعامل بين افراد حائز اهميت بوده است. دانشمندان، از دهه 60 ميلادي، به اهميت اين قدرت در جامعه پي برده و آن را «سرمايه اجتماعي» ناميدند. علي رغم آثار فراوان مثبتي كه اين سرمايه دارد، در بسياري موارد موجب ايجاد نزاع و رويارويي در جوامع شده است. علاوه بر اين، با انباشت سرمايه اجتماعي، هيچ ضمانت اجرايي براي پايبندي افراد به قوانين موجود در گروه وجود ندارد. در‌اين راستا، مشكلات رفتاري همچون سواري مجاني، كژگزيني، كژمنشي و پيگيري كوركورانه منافع گروه در قالب گروه خواهي شكل مي‌گيرد. ‌اين امر حاكي از شكست اين باور است كه «سرمايه اجتماعي يك خوبي مطلق است». ‌اين نوشتار، با استفاده از روش تحليلي به معرفي مفهوم «سرمايه مذهبي» با تأكيد بر مذهب اسلام، مي‌پردازد. فرضيه مقاله آن است سرمايه مذهبي علاوه بر دارا بودن فوايد موجود در سرمايه اجتماعي، نقصان‌هاي آن را ندارد. از‌اين رو، اقتصاد با پيگيري انباشت سرمايه مذهبي قادر خواهد بود به كارايي بيشتري دست يابد.

واژگان كليدي: سرمايه مذهبي، سرمايه اجتماعي، سواري مجاني، كژگزيني، كژمنشي.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
51
همزمانی محتوا