حسن آقانظري

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

روش‌شناسي فقه نظريات اقتصادي از منظر شهيد صدر

سال چهارم، شماره دوم، پياپي 8، بهار و تابستان 1392، ص 5 ـ 28

حسن‌آقا نظري / استاد اقتصاد اسلامي و عضو هيئت علمي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه      hnazari@rihu.ac.ir   
مهدي خطيبي / دانشجو دكتري فلسفة اقتصاد اسلامي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني   m.kh47@yahoo.com
دريافت: 12/11/1391ـ پذيرش: 30/5/1392

چكيده

يكي از مهم‌ترين رسالت‌هاي فقه حكومتي ارائة مباني تدوين سیاست‌های اقتصادي دولت اسلامی است. انجام اين مهم مستلزم ارائة روشي مشخص براي كشف نظريات اقتصادي اسلام از منابع اسلامي است. بدون شک شهید صدر اولین فقیهی است که پا به این عرصه نهاده و با پایه‌گذاری روش فقه نظریات، اقدام به کشف نظریات اقتصادی نموده است. اين مقاله با استفاده از روش توصيفي- تحليلي به بررسي روش فقه نظريات اقتصادي از ديدگاه شهيد صدر مي‌پردازد. يافته‌هاي مقاله نشان مي‌دهد كه روش پيشنهادي شهيد صدر مستلزم در نظر گرفتن احكام و مفاهيم اقتصادي به عنوان روبنا و كشف اصول و نظريات اقتصاد اسلامي به عنوان زير بناست. اين روش زمينة استخراج نظريات اقتصاد اسلامي و در نتيجه، سياست‌گذاري كلان اقتصادي دولت اسلامي را فراهم مي‌آورد. در اين مقاله اشكالات مطرح شده نسبت به اين روش از جمله مشكل حجيت، و شبهه ابتناء آن بر استحسان و قياس، مورد نقد و ارزيابي قرار گرفته است.

كليد واژه‌ها: فقه نظریه، اقتصاد اسلامی، مکتب اقتصادی، نظام اقتصادی    
طبقه‌بنديJEL: B41, H73

سال انتشار: 
4
شماره مجله: 
8
شماره صفحه: 
5

الگوي تأمين اجتماعي صدر اسلام و دلالت‌هاي آن براي الگوهاي نوين

سال سوم، شماره دوم، پياپي ششم، بهار و تابستان 1391، صفحه 5 ـ 28

Ma'rifat-e Eghtesadi-e Islami, Vol.3. No.2, Spring & Summer 2012

الياس نادران* / حسن‌آقا نظري** / سيدرضا حسيني***

چكيده

امروزه الگوهاي متعارف تأمين اجتماعي سرمايه‌داري با چالش‌هاي فراواني از جمله بحران‌هاي عميق مالي مواجه‌اند. بروز اين چالش‌ها، تدوين الگوي تأمين اجتماعي اسلامي را به ضرورتي اساسي تبديل نموده است. در اين تحقيق اين فرضيه را مطرح مي‌كنيم كه مي‌توان با به كارگيري روش تاريخي، الگوي تأمين اجتماعي صدر اسلام را كشف و پس از الغاء خصوصيات عصري آن، به الگوي مناسبي براي جوامع امروزي دست يافت. يافته‌هاي تحقيق كه به روش تحليل تاريخي انجام شده نشان مي‌دهد در صدر اسلام الگوي متمايز و موفقي از تأمين اجتماعي وجود داشته است. اين الگو متضمن ويژگي‌هاي برجسته‌اي چون: جامعه محوري (به جاي دولت محوري)، استحقاق گرايي(به جاي عام گرايي)، محله محوري(به جاي تمركزگرايي)، عدم دوگانگي كسورات ماليات و تأمين اجتماعي بوده است كه توجه به آنها در طراحي الگوهاي نوين تأمين اجتماعي به حل مشكلات موجود كمك خواهد كرد.

كليد واژه‌ها: تأمين اجتماعي، تكافل اجتماعي، صدر اسلام، عدالت اجتماعي، اقتصاد اسلامي

طبقه‌بندي JEL: P36، H5، I3.

سال انتشار: 
3
شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
5

ناهنجاري فرهنگي- اقتصادي درآمد مالياتي كشور و راه‌حل‌‌ها با رويكرد آموزه‌هاي اسلامي

، سال اول، شماره دوم، بهار و تابستان 1389، ص 95 ـ 108

حسن آقانظري*

چكيده

بي‌ترديد به هنجار شدن ماليات ستاني در هر جامعه‌اي به شكل گيري زيرساخت‌هاي مناسب آن، به ويژه زمينه‌هاي فرهنگي وابسته است. نوشتار حاضر، با به كار گيري روش تحليلي و استناد به پژوهش ميداني در مورد فرهنگ مالياتي در ميان پزشكان شمال شهر تهران، به بررسي مشكل ناهنجاري فرهنگ مالياتي در ايران مي‌پردازد. بر ‌اين اساس، ناهنجاري فرهنگ مالياتي، يكي از دلايل عدم تمكين مالياتي در جامعه‌ايران است.‌اين مشكل ريشه در گذشته تاريخ جامعه‌ايران و لايه‌هاي اجتماعي دارد. فرضيه اصلي مقاله اين است كه راه‌حل اين مشكل صرفاً اطلاع رساني و رشد آگاهي عمومي‌نسبت به نقش ماليات در جامعه نيست. وضع قوانين مالياتي، كه منشأ الزام قانوني‌اند، نيز چندان موثر نيست؛ زيرا اين قوانين توان تشريع حق مالي به عنوان يك حق برخاسته از آموزه‌هاي ديني را ندارند. در مقابل، ارائه مبناي فقهي ماليات مي‌تواند به ايجاد فرهنگ مالياتي كمك كند. در اين راستا، بايد اين باور در مردم ايجاد شود كه ماليات «حق مالي» دولت اسلامي‌است. با توجه به جهت‌گيري‌هاي كلي حاكم بر ماليات‌هاي ثابت اسلامي، گسترش پاية مالياتي و تعيين نرخ مناسب آن را مي‌توان راهكاري براي تأمين زيرساخت اقتصادي نظام مالياتي دانست.

كليد واژه‌ها: فرهنگ مالياتي، تمكين مالياتي، ناهنجاري فرهنگي، حق مالي، ماليات ستاني، نرخ مالياتي، پايه مالياتي

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
95
همزمانی محتوا