شاخص

warning: Creating default object from empty value in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\taxonomy\taxonomy.pages.inc on line 33.

مؤلفه‌ها و نماگرهاي فروشگاه اسلامي؛ تعيين اولويت‌هاي 81 نماگر فروشگاه اسلامي، بر اساس تحليل سلسله‌مراتبي (AHP)

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

سال دهم، شماره دوم، پياپي 20، بهار و تابستان 1398

سیدمهدی معلمی / استادیار جامعة‌المصطفی العالمیة    mahdimoalemi@gmail.com
دريافت: 19/01/1398 ـ پذيرش: 20/06/1398

چکيده
امروزه مراکز بزرگ تجاری به‌واسطة کارکردهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مخصوص خود، پدیدة‌ مهمی در ساختار زندگی معاصر به‌شمار می‏روند. فروشگاه‌ها، نه‌تنها بنیادی اقتصادی و نهادی اجتماعی، که نمادی فرهنگی و بازتابی از هنر، اندیشه و بنیادهای ارزشی جوامع به‌شمار می‌روند و به دلیل کارکردهای گسترده،‌ در سبک زندگی مردم نیز تأثیر می‌گذارند. اين پژوهش، در مرحله اول با تحلیل مفهوم فروشگاه تراز اسلامی، با در نظر گرفتن این موضوع که دادوستد محوری‌ترین رفتار اقتصادی در فروشگاه است، بر این محور، ابعاد مختلف فروشگاه اسلامی از جهات مختلفی همچون قیمت، مشروعیت فرایند دادوستد، طرفین، متعلق و فضای فیزیکی دادوستد را بررسی نموده و مؤلفه‌ها و نماگرهای هر بُعد را از متون اصیل اسلامی استخراج کرده است. در مرحلة دوم با مراجعه به نخبگان و متخصصان علومی انسانی اسلامی، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، به اولویت‌بندی 81 نماگر برای فروشگاه تراز اسلامی پرداخته است و وزن نهایی هر یک را مشخص کرده است.
کلیدواژه‌ها: بازار اسلامی، فروشگاه اسلامی، بازار کالا، شاخص، نماگر.
طبقه‌بندي JEL: J49، L29، M39، P4.
 


 

سال انتشار: 
10
شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
215

معيارها و شاخص‌هاي تأمين و تخصيص بودجة دولت اسلامي

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

سال هشتم، شماره دوم، پياپي 16، بهار و تابستان 1396

محمدجمال خليليان اشکذري / دانشيارگروه اقتصاد، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره m_khalil411@yahoo.com

سال انتشار: 
8
شماره مجله: 
16
شماره صفحه: 
103

شاخص ها و نماگرهاي تأمين معاش در پيشرفت انساني اسلامي

سال هفتم، شماره دوم، پياپي 14، بهار و تابستان 1395

محمد جمال خليليان اشکذري/ دانشيار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره       m_khalil411@yahoo.com

محمد بيدار/ دانش پژوه دکتراي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                    bidar.mohamad@yahoo.com

دريافت: 07/01/1395 ـ پذيرش: 20/05/1395

چكيده

يکي از شاخص هاي توسعه انساني متعارف، درآمد سرانه واقعي است. در اين مقاله به بررسي ديدگاه اسلام در مورد اين شاخص و معرفي شاخص تأمين معاش در پيشرفت انساني مي پردازيم. تحقيق حاضر با استفاده از رويکرد توصيفي- تحليلي به بررسي اين سوال مي پردازد که با چه شاخص ها و نماگرهايي مي توان به ارزيابي تأمين معاش در مسير پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام پرداخت؟ بنا به فرضيه تحقيق، شاخص هاي تأمين حد کفاف، توزيع عادلانه و متوازن درآمد و کارامدي مخارج با نماگرهاي مربوطه مي توانند براي سنجش تأمين معاش در رويکرد اسلامي بکار روند. بنا بر يافته هاي پژوهش، شاخص هاي پيشنهادي به ترتيب درآمد مکفي-حلال براي تأمين نيازهاي مادي و روحي، توزيع عادلانه و متوازن منابع و درآمدها در راستاي تأمين معاش خانوارها و تخصيص بهينه درآمد ها را مورد سنجش قرار مي دهند. شاخص هاي سه گانه مزبور را مي توان به آيات قرآن و روايات معصومين(عليهم السلام) مستند نمود. محاسبه اين شاخص ها نيازمند استفاده از روش هاي آماري از جمله بکارگيري پرسشنامه علمي جهت استخراج اطلاعات مورد نياز در کنار داده هاي آماري موجود است.

کليدواژه ها: تأمين معاش، توسعه انساني، پيشرفت انساني، شاخص، عدالت، کارايي

طبقه بنديJEL: O15، D6T، D61،P4.


 

سال انتشار: 
7
شماره مجله: 
14
شماره صفحه: 
135

شاخص‌ بانكداري اسلامي

سال ششم، شماره اول، پياپي 11، پاييز و زمستان 1393

محمدجواد توكلي / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                           tavakoli@iki.ac.ir

عبدالخالق كريمي / دانشجوي دكتري قرآن و اقتصاد جامعة المصطفي العالمية abkarimi58@gmail.com

دريافت: 25/4/1393 ـ پذيرش: 4/10/1393

چكيده

گسترش بانكداري اسلامي در دهه‌هاي اخير، ضرورت تدوين شاخص‌هاي ارزيابي ميزان تحقق آرمان‌هاي آن را دو چندان كرده است. سؤال اصلي اين مقاله اين است كه چگونه مي‌توان وضعيت بانكداري اسلامي را ارزيابي كرد. يافته‌هاي اين مقاله، با روش تحليلي، نشان مي‌دهد كه رعايت موازين فقهي اسلام و تحقق اهداف شريعت، دو بُعد محوري در بانكداري اسلامي را تشكيل مي‌دهند. مؤلفه‌هاي بُعد اول، حذف ربا، جهالت، فساد و رعايت فقه قراردادها و مؤلفه‌هاي بُعد دوم، كارايي، همگرايي بخش بانكي و حقيقي، عدالت، ايفاي مسئوليت اجتماعي، تكريم مشتري و ترويج قرض‌الحسنه مي‌باشند. در اين مقاله، براي سنجش ميزان رعايت موازين فقهي نماگرهاي قرارداد واقعي، اطلاعات بانكداري اسلامي، اطلاع از مفاد قرارداد، سلامت بانكي، تخصيص در زمينه قرارداد و مطالبات غيرمعوق معرفي شده‌اند. براي ارزيابي تحقق اهداف شريعت نيز نماگرهاي كارايي، حاشيه سود بانكي، برابري فرصت، تسهيلات غيررانتي، امهال معسر، توازن منطقه‌اي تسهيلات، كارمزد عادلانه، تخصيص تسهيلات تكليفي، تأمين مالي طيب، پرداخت به موقع تسهيلات، و تخصيص قرض‌الحسنه مطرح شده‌اند. شاخص پيشنهادي بانكداري اسلامي، ميانگين ساده نماگرهاي رعايت موازين فقهي و تحقق اهداف شريعت است.

كليدواژه‌ها: بانكداري اسلامي، بانك اسلامي، شاخص، نماگر، مقاصد شريعت.

طبقه‌بندي JEL: E59، C43، P4.

 

سال انتشار: 
6
شماره مجله: 
11
شماره صفحه: 
71

سنجش و ارزيابي شاخص صداقت در بازار صنايع لبني مشهد

سال پنجم، شماره اول، پياپي 9، پاييز و زمستان 1392

سعيد خديوي رفوگر / دانشجوی دکترای اقتصاد اسلامي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي khadivy@gmail.com

دريافت: 22/5/1392 ـ پذيرش: 22/10/1392

چكيده

سنجش ميزان رعايت موازين اخلاقي در بازار نقشي اساسي براي سياست‌گذاري‌هاي تنظيم بازار ايفا مي‌كند. اين مقاله به منظور بررسي ميزان رعايت اخلاق در بازار لبنيات مشهد، به محاسبة شاخص «صداقت» پرداخته است. اين شاخص مشتمل بر مجموعه‌اي از شاخص‌هاي اخلاق كسب و كار و عددي بين صفر و يك است. براي اندازهگيري شاخص صداقت در بازار عمده فروشي لبنيات شهر مشهد، از روش ترکيبي «مصاحبه»، «پرسش‌نامه» و بررسي اسنادي استفاده شده است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه شاخص صداقت در بازار محصولات لبني شهر مشهد معادل 69035/0 است. از جملة مهم‌ترين دلايل پايين بودن شاخص صداقت در بازار مزبور، مي‌توان به سنتي بودن دام‌داري‌ها و فرهنگ نامناسب مصرف محصولات لبني اشاره كرد. از اين رو، به نظر مي‌رسد براي بهبود شاخص صداقت در اين صنعت، دولت بايد ضمن فرهنگ‌سازي در مصرف محصولات لبني، به نوسازي دام‌داري‌ها و افزايش کيفيت شير توليدي نيز توجه کند.

کليدواژه‌ها: شاخص، صداقت، اخلاق، کسب و کار، صنايع، لبني، بازار، اسلام.

 

سال انتشار: 
5
شماره مجله: 
9
شماره صفحه: 
129

مفهوم و شاخص «عدالت اقتصادي»

سال پنجم، شماره اول، پياپي 9، پاييز و زمستان 1392

سيدمحمدكاظم رجايي / دانشيار گروه اقتصاد موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني€ smk_rajaee@yahoo.co.uk

دريافت: 1/7/1392 ـ پذيرش: 30/10/1392

چكيده

در ادبيات اقتصادي، شاخص‌هاي متعددي براي سنجش عدالت اقتصادي معرفي شده است. مقالة حاضر به دنبال تبيين مفهوم «عدالت اقتصادي» در انديشة اسلامي و پيشنهاد شاخصي براي سنجش آن است. يافته‌هاي مقاله، كه به روش «تحليلي» سامان يافته است، نشان مي‌دهد كه عدالت اقتصادي در سطح جامعه، به مفهوم توازن و قرار گرفتن سطح زندگي در محدوده کفاف و عدم تداول ثروت در دست اغنيا است. عدالت اقتصادي علاوه بر نفي فقر مطلق، تداول ثروت در دست اغنيا را نيز بر نمي‌تابد. اين مفهوم مبتني بر الگوي پيشنهادي چرخة درآمد و توزيع ثروت در اسلام است كه در آن، سه ضلع خانواده، (برمبناي مودت و رحمت) عموم مسلمانان (بر مبناي اخوت)، و دولت (بر مبناي ولايت) مانع شكل‌گيري شكاف فاحش درآمدي در جامعة اسلامي مي‌شود. شاخص‌هاي موجود نابرابري براي سنجش اين مفهوم ساخته نشده و ياراي سنجش آن را ندارند. براي رفع اين نقيصه، شاخص نسبت خانواده‌هاي در محدودة کفاف به کل خانواده‌ها، و شاخص‌هاي نسبت سرپرستان خانوادة داراي اشتغال با درآمد مکفي به کل سرپرستان، و شاخص نسبت انفاقات به ظرفيت انفاق جامعه به عنوان شاخص‌هاي عدالت به معناي «توازن» پيشنهاد شده است.

کليد‌واژه‌ها: عدالت، توازن، کفاف، شاخص، ثروت.

 

سال انتشار: 
5
شماره مجله: 
9
شماره صفحه: 
74

مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام

سال چهارم، شماره دوم، پياپي 8، بهار و تابستان 1392، ص 77 ـ 102
مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام*

محمدجمال خليليان/ دانشیار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمیني    mg_khalil41@yahoo.com
سيدحميد جوشقاني نائيني / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی   
قاسم عسكري / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد دانشگاه عدالت تهران    
محمد بيدار / دانش‌پژوه دکترای اقتصاد مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی   
دريافت: 16/12/1391 ـ پذيرش:1/6/1392

چكيده

ارائة شاخص پیشرفت انسانی از دیدگاه اسلام را می‌توان یکی از مباحث مهم در ترسیم الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت دانست. دستیابی به این هدف مستلزم توجه به معیارها و مبانی پیشرفت انسانی اسلامی است. شاخص توسعة انسانی متعارف با نگرشی خاص و محدود به انسان، تمامی اهداف شاخص را متوجه رفاه مادی کرده و جنبه روحی و معنوی انسان به عنوان اساسی‌ترین بعد وجودی وی را، مورد غفلت قرار داده است. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیلی-استنباطی در صدد استخراج معیارهای پیشرفت انسانی از دیدگاه اسلام از قرآن و روایات و تبیین مبانی حاکم بر آن است. يافته‌هاي مقاله كه به روش توصيفي-تحليلي انجام گرفته نشان مي‌دهد که دینداری، علم و معرفت، آزادگی و کرامت و تأمین معیشت، 4 معیار در شاخص پیشرفت انسانی مورد نظر اسلام می باشند. بر این اساس، شاخص پیشرفت انسانی علاوه بر در نظر گرفتن معیارهای شاخص توسعه انسانی متعارف از جمله علم،سلامت و رفاه نسبی، مقوله های دیگری چون دینداری، معرفت، و کرامت و آزادگی  را نیز مورد توجه قرار می دهد. معیارهای معرفی شده برای پیشرفت انسانی مبتنی بر مبانی فکری اسلام از جمله نگاه متعالی اسلام به انسان و تکامل قرار دارد. ارائه این معیارها می تواند باعث معرفی شاخص های متمایز برای پیشرفت انسانی شود که به برخی از آن ها در مقاله اشاره شده است.
كليد واژه‌ها: معیار، شاخص، توسعه انسانی، پیشرفت انسانی


* اين مقاله برگرفته از طرح پژوهشي شاخص‌هاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام مي‌باشد كه با حمايت دانشگاه شهيدبهشتي انجام شده است.

سال انتشار: 
4
شماره مجله: 
8
شماره صفحه: 
77

بررسي الگوي تفكيك عقود در بانك‌داري اسلامي

   سال سوم، شماره اول، پياپي پنجم، پاييز و زمستان 1390، صفحه 47 ـ 78

Ma'rifat-e Eghtesadi-e Islami, Vol.3. No.1, Fall& Winter 2011-12

پرويز داودي* / محمد بيدار**

چکيده

الگوي فعلي بانک‌داري بدون ربا در جمهوري اسلامي ايران، علي‌رغم مزاياي فراواني که نسبت به الگوي بانکي قبل از انقلاب اسلامي دارد، از نارسائي‌ها و اشکالاتي رنج مي‌برد. در سال‌هاي اخير پيشنهادهايي براي ارائه الگوهاي جايگزين مطرح شده است. الگوي تفکيک بانک‌ها به قرض‌الحسنه، سرمايه‌گذاري و شرکت‌هاي ليزينگ، يکي از آن‌ها محسوب مي‌گردد. در اين مقاله، به بررسي ميزان كارامدي الگوي تفكيك و توانايي آن براي رفع اشكلات الگوي موجود در جمهوري اسلامي ايران مي‌پردازيم. فرضيه مقاله اين است كه الگوي تفكيك مطرح شده نسبت به الگوي فعلي بانك‌داري بدون ربا در ايران كارآمد تر است. براي بررسي اين فرضيه، 16 معيار فقهي،اخلاقي و اقتصادي به عنوان شاخص‌هاي بانک‌داري اسلامي مطلوب طرح شده اند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه الگوي تفكيك مزبور معيارهاي بانك‌داري مطلوب اسلامي را به ميزان 93 درصد تامين مي‌كند.

کليدواژه‌ها: الگوي تفکيک، شاخص، بانک‌داري اسلامي، معيار تفكيك عقود.

رطبقه بنديJEL: .G0, G21


* استاد دانشكده اقتصاد دانشگاه شهيد بهشتي                               p_davoodi@yahoo.com
**
كارشناس ارشد اقتصاد مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)                                               

دريافت: 17/8/1390ـ پذيرش: 15/11/1390

سال انتشار: 
3
شماره مجله: 
5
شماره صفحه: 
47

شاخص‌هاي ارزيابي تسهيل مبادلات در بازار اسلامي*

* برای مشاهده بهتر این مقاله، نسخه pdf آن را در پایین مقاله مشاهده فرمایید.

سال دوم، شماره دوم، پياپي چهارم، بهار و تابستان 1390، صفحه 127 ـ 152

Ma'rifat-i Eghtesadi, Vol.2. No.2, Spring & Summer 2011

محمدجمال خليليان اشكذري**

چكيده

بي‌شك، بازار اسلامي نقشي اساسي در تحقق پيشرفت و توسعه جامعة اسلامي ايفا مي‌كند. در اين چارچوب، ضرورت توجه به مشخصه‌هاي اين نهاد اجتماعي و همچنين شاخص‌هاي ارزيابي آن دو چندان مي‌شود. در كنار مشخصه‌هاي مختلف بازار اسلامي، سهولت و آسان بودن مبادلات، جايگاه ويژه‌اي دارد. هدف تحقيق حاضر آن است‌كه شاخص‌هاي اندازه‌گيري تسهيل مبادلات را در بازار اسلامي بررسي و تبيين كند. يافته‌هاي پژوهش كه به روش كتابخانه‌اي انجام شده، نشان مي‌دهد كه افزايش سرعت مبادلات، كاهش هزينه‌ها و كاهش درجه نااطميناني، سه معيار اساسي براي تحقق تسهيل مبادلات‌اند. با توجه به موارد ظهور و بروز اين مؤلفه‌ها در خارج مي‌توان ميزان وجود مبادلات آسان در بازار را با استفاده از شاخص‌هاي كمّي، چون شاخص رضايت فروشنده و مشتري، نظارت بر بازار، شفافيت بازار، مناسب بودن مكان مبادله، آگاهي و پايبندي به احكام مبادلات، آگاهي و پايبندي به آداب و اخلاق اسلامي، آگاهي و پايبندي به قوانين و مقرّرات مربوط به مبادلات، آگاهي و پايبندي به شيوه‌هاي فني و اقتصاديِ مبادلات، بازاريابي مناسب، كاهش فاصله بين توليد و مصرف و ساز و كارهاي ‌جديد به‌دست آورد و مبادلات را مورد سنجش قرار داد.

كليدواژه‌ها: تسهيل مبادلات، بازار اسلامي، شاخص، معيار.

طبقه‌بندي JEL: M, G14, D42, D4

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
127

درآمدي بر تدوين شاخص ربا در بانكداري اسلامي*

سال دوم، شماره دوم، پياپي چهارم، بهار و تابستان 1390، صفحه 57 ـ 80

Ma'rifat-i Eghtesadi, Vol.2. No.2, Spring & Summer 2011

محمدجواد محقق**

چكيده

امروزه ارزيابي عملکرد و يا مديريت عملکرد در مجموعه‌ها و موسسات مالي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. ابداع شيوه‌هاي نوين ارزيابي عملکرد در موسسات مالي و اعتباري گواه اين مدعا است. به کمک فرآيند ارزيابي عملکرد قادر خواهيم بود تا اطلاعات مفيد و سودمندي در خصوص چگونگي انجام موثر امور در جهت اهداف تعيين شده به دست آوريم. بررسي مدل‌هاي ارزيابي عملکرد و نيز مطالعات صورت گرفته در اين خصوص نشان مي‌دهد که پيرامون «شاخص ارزيابي عملکرد نظام بانکداري اسلامي» تلاش شايسته‌اي صورت نگرفته است. از همين رو، نوشتار حاضر در پي پاسخ به اين پرسش کليدي، به روش توصيفي و تحليل محتوا، با معرفي «شاخص ربا» گامي را در جهت تدوين «شاخص جامع بانکداري اسلامي» بر مي‌دارد. فرضيه اساسي اين مقاله آن است كه يكي از راه‌هاي اندازه گيري وجود ربا در نظام بانكي توجه به موارد حيله‌هاي ربوي در قرادادهاي بانكي است. براي اين منظور، در اين نوشتار با طراحي جدولي که نشان‌دهنده درجه انحراف قراردادهاي بانکي از حيث ربوي بودن است، و نيز با پيشنهاد دو نسبت «نسبت ارزش قراردادهاي ربوي» و «نسبت سود حاصل از ربا»، رهيافتي نو براي تدوين شاخص ربا در بانکداري اسلامي ارائه مي‌شود.

كليدواژه‌ها: ربا، حيل ربا، بانکداري اسلامي، شاخص، شاخص ربا

طبقه‌بندي JEL: C43, E4, E5

سال انتشار: 
2
شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
31
همزمانی محتوا