مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 2 2 2011 12 14 درآمدی بر مفهوم «عدالت اقتصادی» و شاخص‌های آن * 5 30 47 FA سیدمحمدکاظم رجائی رامشه استاد - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-3275-9439 سید مهدی معلمی استادیار - جامعه المصطفی العالمیه 0009-0009-7707-9005 Journal Article 2011 06 21 Expounding the concept and indicators of economic justice is one of the concerns of economists. Despite the studies carried out in this field, there have not been serious attempts to delve into the Islamic view of the indicators of economic justice. Using an analytical method, the present paper proposes that an Islamic formulation of such indicators necessitates distinguishing between four meanings of justice, i.e. equality, giving the rights to those who deserve them, balance and moderation and recognizing the difference between their domains. Economic justice is clearly evident in production, distribution, consumption, and public services and opportunities. The criterion of justice in distribution of opportunities is equality, and its criterion in functional distribution is an entitled share received mutual consent, and its indicator is market price. The criterion of justice in the distribution of income and wealth is balance. Every sound nature considers controlling %99 of the earth's capacities by %1 minority as injustice. Such injustice cannot be justified on the grounds that "this %1 minority has acquired the wealth by the sweet of their brows and paid zakat and khums on it". The criterion of justice in the observance of the rights of the poor is sufficiency-based entitlement and its indicator is living at sufficiency level. The criterion of justice in paying financial rights to relatives is commonly accepted entitlement and its indicator is moderation in its common sense. تبیین مفهوم عدالت اقتصادی و شاخص های آن یکی از دغدغه های اقتصاددانان است. علیرغم مطالعات انجام گرفته در این زمینه، تلاش چندانی برای استخراج شاخصهای عدالت اقتصادی از نگاه اسلام صورت نگرفته است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی این فرضیه را مطرح می کنیم که تدوین شاخص های عدالت اقتصادی در دیدگاه اسلامی مستلزم تفکیک میان چهار معنای عدالت یعنی تساوی، دادن حق صاحبان حق، توازن و اعتدال و همچنین تمایز میان قلمرهای آن است. عدالت اقتصادی در عرصه های تولید، توزیع، مصرف و فرصت ها و خدمات عمومی ظهور پیدا می کند. معیار عدالت در توزیع فرصتها، برابری و مساوات، و در توزیع کارکردی، استحقاقی سهمی است که با تراضی به ‎دست می آید و شاخص آن قیمت بازاری است. معیار عدالت در توزیع درآمد و ثروت، توازن است. هر فطرت سالمی تصاحب 99% امکانات کره زمین توسط 1% از افراد جامعه را بی عدالتی می پندارد. این بی عدالتی را نمی توان با این منطق که «آنان با بازوی خود کسب کرده و خمس و زکاتش را پرداخت کرده اند»، توجیه کرد. معیار عدالت در رعایت حقوق نیازمندان، استحقاق در حد کفاف و شاخص آن حد کفاف و در پرداخت حقوق مالی بستگان، استحقاق عرفی است و شاخص آن اعتدال عرفی می باشد. https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/4767.pdf