مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 08 04 مدل مطلوب بازار بین بانکی در بانکداری اسلامی 5001989 FA آیت اله حیدری 0000-0000-0000-0000 سیدحمید جوشقانی نایینی دکتری - اقتصاد موسسه امام خمینی محمدسعید پناهی بروجردی استادیار 0000000305499464 Journal Article 2025 04 18 این پژوهش به بررسی و تحلیل ابزارهای مطلوب برای بازار بین‌بانکی در بانکداری اسلامی و نحوه انطباق آن‌ها با اصول فقهی و اقتصادی می‌پردازد. نظام بانکداری اسلامی با هدف تطابق با اصول شریعت، از جمله ممنوعیت بهره و ربا، به دنبال طراحی و استفاده از ابزارهایی است که با اصول اسلامی همخوانی داشته باشد. در حالی که ابزارهای متعارف بازار بین‌بانکی معمولاً مبتنی بر بهره و ربا هستند، نیاز به توسعه ابزارهای اسلامی متناسب با این اصول ضروری است. پس از طبقه‌بندی راهبردهای فرعی موجود، جهت اعطاء نمره جذابیت به هر راهبرد و اولویت‌بندی آن‌ها از ماتریس QSPM استفاده گردید. نتایج ماتریس SWOT بیانگر آن است که بهترین راهبرد اصلی، راهبرد تهاجمی خواهد بود. همچنین ماتریس QSPM، راهبرد طراحی استفاده از اسناد خزانه اسلامی و اوراق مرابحه کالایی را به عنوان برترین راهبرد فرعی در طراحی و استفاده از ابزارهای اسلامی در بازار بین بانکی، معرفی می‌کند؛ پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از این ابزارها با حفظ اصول شرعی و ویژگی‌های مالی مناسب، می‌تواند به ارتقاء عملکرد بازار بین‌بانکی اسلامی، بهبود تعاملات مالی و افزایش نقدینگی کمک کند. همچنین، برای موفقیت در پیاده‌سازی این ابزارها، ایجاد زیرساخت‌های فنی و حقوقی لازم، از جمله چارچوب‌های قانونی و پلتفرم‌های معاملاتی، ضروری است.