TY  - JOUR
    ID  - 5002343
    TI  - گذار از مزیت نسبی به مزیت استراتژیک: تحول پارادایمیک در اقتصاد تحریمی ایران بر اساس اقتصاد اسلامی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 15
    LA  - fa
    SN  - 2042-2322
        AU  - Panahi Boroojerdi, Mohammad Saeid
      AD  - استادیار
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 17
    IS  - 1
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - مزیت راهبردی
KW  - مزیت نسبی
KW  - اقتصاد تحریم‌شده
KW  - اقتصاد اسلامی
KW  - تاب‌آوری اقتصادی
    DO  - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5002343
    AB  - این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی به بازنگری نظریه مزیت نسبی در بستر اقتصاد ایران تحت تحریم می‌پردازد و با تأکید بر مبانی اقتصاد اسلامی، ضرورت عبور از الگوهای کلاسیک به‌سوی مفهوم «مزیت استراتژیک» را مطرح می‌کند. در بخش نخست مقاله، ناکارآمدی چارچوب سنتی مزیت نسبی در شرایط تحریم، شوک‌های ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های ساختاری بررسی می‌شود. تجربه ایران در دهه‌های اخیر نشان داده که تکیه صرف بر مزیت نسبی نه‌تنها توسعه پایدار ایجاد نکرده، بلکه وابستگی به واردات و آسیب‌پذیری اقتصادی را افزایش داده است. بر این اساس، مقاله بر لزوم تغییر رویکرد به سمت مزیت استراتژیک تأکید می‌کند؛ رویکردی که بر اصولی چون خودکفایی فناورانه، تقویت سرمایه انسانی، تاب‌آوری نهادی، عدالت اجتماعی و حکمرانی هوشمند مبتنی است. مطالعه حاضر با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و مرور تطبیقی تجارب جهانی، نشان می‌دهد که مدل مزیت نسبی دیگر پاسخگوی چالش‌های خاص اقتصاد ایران نیست. بنابراین، تغییر پارادایم به سوی مزیت استراتژیک راهکاری ضروری برای دستیابی به اقتصادی مقاوم، نوآور و پایدار بوده و زمینه‌ساز نقش‌آفرینی مؤثر ایران در زنجیره ارزش جهانی خواهد بود.
    UR  - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5002343
    L1  -     ER  -