TY  - JOUR
    ID  - 5002343
    TI  - گذار از مزیت نسبی به مزیت استراتژیک: تحول پارادایمیک  در اقتصاد تحریمی ایران بر اساس اقتصاد اسلامی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 15
    LA  - fa
    SN  - 2042-2322
        AU  - Panahi Boroojerdi, Mohammad Saeid
      AD  - استادیار
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 17
    IS  - 1
    SP  - 153
    EP  - 173
  KW  - مزیت راهبردی
KW  - مزیت نسبی
KW  - اقتصاد تحریم‌شده
KW  - اقتصاد اسلامی
KW  - تاب‌آوری اقتصادی
    DO  - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5002343
    AB  - این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی به بازنگری نظریۀ مزیت نسبی در بستر اقتصاد ایران تحت تحریم می‌پردازد و با تأکید بر مبانی اقتصاد اسلامی، ضرورت عبور از الگوهای کلاسیک به‌سوی مفهوم «مزیت استراتژیک» را مطرح می‌کند. یافته‌های پژوهش حاکی از ناکارآمدی چارچوب سنتی مزیت نسبی در شرایط تحریم، شوک‌های ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های ساختاری است. تجربۀ ایران در دهه‌های اخیر نشان داده که تکیه صرف بر مزیت نسبی نه‌تنها توسعۀ پایدار ایجاد نکرده، بلکه وابستگی به واردات و آسیب‌پذیری اقتصادی را افزایش داده است. بر این اساس، مقاله بر لزوم تغییر رویکرد به سمت مزیت استراتژیک تأکید می‌کند؛ رویکردی که بر اصولی چون خودکفایی فناورانه، تقویت سرمایۀ انسانی، تاب‌آوری نهادی، عدالت اجتماعی و حکمرانی هوشمند مبتنی است. مطالعۀ حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و مرور تطبیقی تجارب جهانی، نشان می‌دهد که مدل مزیت نسبی دیگر پاسخ‌گوی چالش‌های خاص اقتصاد ایران نیست. بنابراین تغییر پارادایم به‌سوی مزیت استراتژیک راهکاری ضروری برای دستیابی به اقتصادی مقاوم، نوآور و پایدار بوده و زمینه‌ساز نقش‌آفرینی مؤثر ایران در زنجیرۀ ارزش جهانی خواهد بود.
    UR  - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5002343
    L1  - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/5002343-1788331753.pdf
    ER  -