مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 17 1 2026 03 06 بررسی فقهی گزارش‌های تاریخی تقسیم مساوی بیت‌المال در حکومت علوی (ع) 5002999 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5002999 FA مهدی خطیبی استادیار - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0003-4122-875X Journal Article 2025 11 26 تقسیم مساوی بیت‌المال توسط امیرالمؤمنین(ع) جزء گزارش‌های قطعی در تاریخ صدر اسلام است. به‌رغم قطعیت اصل گزارش، از جزئیات آن و اینکه کدام‌یک از درآمدهای بیت‌المال را به مساوات تقسیم می‌کردند، گزارشی نقل نشده است. آنچه که محل ابهام را تشدید می‌کند، عدم اشاره به لزوم تقسیم مساوی بیت‌المال در کتب فقهی است. بدین جهت پژوهش حاضر با تکیه بر گزارش‌های تاریخی و طرح مبانی فقهی مسئله و به روش اجتهادی درصدد پاسخ به این پرسش است که حضرت(ع) کدام‌یک از منابع بیت‌المال را به مساوات در بین مسلمانان تقسیم می‌کردند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد با توجه به تعدد منابع بیت‌المال و تعیین محل مصرف برای برخی از آنها، حضرت(ع) صرفاً برخی از درآمدهای بیت‌المال را که همه در آن به‌صورت مساوی سهم داشتند به مساوات تقسیم می‌کرد و این رویکرد شامل آن ‌بخش از بیت‌المال که محل مصرف مشخص داشت نمی‌شد.