مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 17 1 2026 03 06 بررسی فقهی گزارش‌های تاریخی تقسیم مساوی بیت‌المال در حکومت علوی 5002999 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5002999 FA مهدی خطیبی استادیار - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0003-4122-875X Journal Article 2025 11 26 یکی از نقل‌های تاریخی متواتر تقسیم مساوی بیت المال توسط امیر المومنین در بین مسلمانان است. اگر چه از جزئیات آن و اینکه از تمامی بیت المال بوده یا بخشی از آن و این اتفاق چند بار افتاده اطلاعات چندانی در دست نیست. روایات نیز در زمینه مصرف بیت المال نشان می دهد فی الجمله تقسیم بالسویه را تأیید می کند. این نقل تاریخی به نوعی در افکار عمومی این پرسش را ایجاد می کند که چرا در نظام جمهوری اسلامی ایران تقسیم مساوی بیت المال صورت نمی گیرد. در تحقیق حاضر نویسنده بر آن است که با بررسی نقل های تاریخی و روایی و بررسی فقهی مصادیق و مصارف بیت المال مشخص کند سیره امیر المومنین نسبت به کدام یک از مصادیق و مصارف بیت المال بوده است و اگر دولت اسلامی بخواهد در زمان حاضر دلالت های این سیره را در تخصیص بوده لحاظ کند چه تغییراتی در نظام بودجه ریزی باید بدهد. پیش از آن لازم است اندکی پیرامون بیت المال و درآمدها و مصارف آن توضیح داده شود و سپس بودجه کشور تبیین شود بعد از تبیین حقیقت تقسیم مساوی بیت المال دلالت های آن در بودجه ریزی روشن شود.