TY  - JOUR
ID  - 5003168
TI  - تحلیل نهادی حکمرانی بیت‌المال در دولت نبوی
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 15
LA  - fa
SN  - 2042-2322
AU  - mirzazadeh, Seyed javad
AD  - عضو هیئت علمی اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
AU  - mousavi, Seyyed Mohammad Ali
AD  - استادیار گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 17
IS  - 1
SP  - 
EP  - 
KW  - تحلیل نهادی
KW  - بیت‌المال
KW  - دولت نبوی
KW  - کارگزاران
KW  - treasury
KW  - prophetic government
KW  - agents
KW  - ذی‌نفعان
DO  - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003168
AB  - این پژوهش با رویکردی تطبیقی و نهادی، به بازخوانی سازوکارهای حکمرانی بیت‌المال در دولت نبوی در بستر تاریخی و فرهنگی خود می‌پردازد. در این مطالعه، نظریه‌های مدرن «کارگزار–کارفرما» و «ذی‌نفعان» نه برای تطبیق مستقیم و تحمیل مفهومی، بلکه به عنوان ابزارهای تحلیلی برای فهم کارکردهای مشابه در دو بستر متفاوت به کار می‌روند. تمرکز پژوهش بر شناسایی منطق نهادی تصمیمات نبوی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیامبر با بهره‌گیری از انگیزه‌های اخروی، نظارت‌های درونی و مردمی، پاسخ‌گویی اخلاقی و توزیع عادلانه‌ منابع، نوعی موازنه‌ پویا میان عدالت، مشروعیت و کارایی برقرار نمودند؛ که افق جدیدی برای تحلیل هزینه نمایندگی در جوامع اخلاق‌محور می‌گشاید و حلقه مفقوده مدل‌های متعارفِ متمرکز بر انگیزش مادی را آشکار می‌سازد. این حکمرانیِ مبتنی بر ارزش و عدالت توانست بدون تکیه بر ساختارهای پیچیده‌ بوروکراتیک، شکل ابتدایی اما مؤثر از کنترل کارگزاران و تنظیم منافع عمومی را پدید آورد. یافته‌های پژوهش مبنی بر تاب‌آوری، کارآمدی و پویایی تجربه حکمرانی نبوی، به طور ضمنی نظریه ایستایی نهادهای اسلامی را نیز به چالش کشیده و گفت‌وگویی میان نظریه‌های معاصر حکمرانی و تجربه‌ صدر اسلام برقرار می‌سازد.
UR  - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5003168
L1  - ER  -