TY - JOUR ID - 5003441 TI - روش‌شناسی مسئلۀ حکمرانی بازار از منظر اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 15 LA - fa SN - 2042-2322 AU - Hoseini, Seyed reza AD - استادیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه AU - Karami, Mohammad hosein AD - استادیار - گروه اقتصاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه AU - Yaghoobzadeh Mojarrad, Abbas AD - دانشجوی دکتری - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 16 IS - 2 SP - 101 EP - 121 KW - حکمرانی بازار KW - روش‌شناسی KW - اقتصاد اثباتی KW - اقتصاد هنجاری KW - اقتصاد تجویزی DO - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003441 AB - حکمرانی بازار به‌عنوان چارچوبی نوین در سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و تسهیل‌گری عمومی، بر توزیع قدرت میان دولت، ‌بخش خصوصی و نهادهای مدنی در راستای تأمین منافع عمومی از طریق هم‌افزایی ظرفیت‌های اجتماعی تأکید دارد. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی به بررسی روش‌شناسی مسئلة حکمرانی بازار از منظر اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی می‌پردازیم. بر اساس یافته‌های پژوهش، غلبة دوگان اثباتی ـ هنجاری در روش‌شناسی اقتصاد سبب شده که مسائل اقتصادی نوعاً ذیل این دو نوع گزاره مورد بحث قرار گیرد؛ درحالی‌که لازم است در روش‌شناسی پژوهش مسئلۀ حکمرانی بازار، از روش‌شناسی گزاره‌های تجویزی استفاده شود. هرچند اقتصاد متعارف، عمدتاً بر اثبات‌گرایی نئوکلاسیک تکیه دارد و حکمرانی را در چارچوب شکست‌های بازار یا نظم خودجوش بازار تقلیل می‌دهد، اما درعین‌حال می‌توان نشان داد حتی دیدگاه تسخیر تنظیم‌گری (مخالفین اصلی مداخله در بازار)، مسئلۀ حکمرانی بازار را ذیل اقتصاد هنجاری قرار می‌دهد. نظریات پیرامون حکمرانی بازار صرفاً توصیف نمی‌کنند که بازار «چگونه کار می‌کند»، بلکه تجویز می‌کنند که برای بیشینه‌سازی رفاه اجتماعی، بازار «باید چگونه اداره شود»؛ ازاین‌رو مناسب است روش‌شناسی حکمرانی بازار خصوصاً از منظر اقتصاد اسلامی، ذیل اقتصاد تجویزی تعریف شود. این روش‌شناسی پژوهش را از توصیف واقعیت یا ارزش‌گذاری صرف به طراحی سازوکارهای نهادی و ترتیبات عملی سوق می‌دهد. UR - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5003441 L1 - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/5003441-1782793155.pdf ER -