TY - JOUR ID - 5003441 TI - روش‌شناسی مسئلۀ حکمرانی بازار از منظر اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 15 LA - fa SN - 2042-2322 AU - Karami, Mohammad hosein AD - استادیار - گروه اقتصاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه AU - Hoseini, Seyed reza AD - استادیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه AU - Yaghoobzadeh Mojarrad, Abbas AD - دانشجوی دکتری - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 16 IS - 2 SP - 101 EP - 121 KW - حکمرانی بازار KW - روش‌شناسی KW - اقتصاد اثباتی KW - اقتصاد هنجاری KW - اقتصاد ابزاری DO - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003441 AB - حکمرانی بازار به عنوان چارچوبی نوین در سیاست‌گذاری عمومی، بر توزیع قدرت میان دولت، بخش خصوصی و نهادهای مدنی تأکید دارد و عرصه‌های سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و تسهیل‌گری را در بر می‌گیرد تا منافع عمومی را از طریق هم‌افزایی ظرفیت‌های اجتماعی محقق سازد. اختلاف در روش‌شناسی گزاره‌های اقتصادی بین دوگان اثباتی-هنجاری و حجم زیاد تحقیقات ناظر به آن سبب شده است مسائل اقتصادی نوعاً ذیل این دو نوع گزاره مورد بحث قرار گیرد؛ در حالی که لازم است در روش‌شناسی پژوهش مسئله حکمرانی بازار، از روش‌شناسی گزاره‌های تجویزی استفاده شود. هرچند اقتصاد متعارف، عمدتاً بر اثبات‌گرایی نئوکلاسیک تکیه دارد و حکمرانی را در چارچوب شکست‌های بازار یا نظم خودجوش بازار تقلیل می‌دهد، اما در عین حال می‌توان نشان داد حتی دیدگاه تسخیر تنظیم‌گری (مخالفین اصلی مداخله در بازار)، مسئله حکمرانی بازار را ذیل اقتصاد هنجاری تصور کرده‌اند. نظریات پیرامون حکمرانی بازار صرفاً توصیف نمی‌کنند که بازار «چگونه کار می‌کند»، بلکه تجویز می‌کنند که برای بیشینه‌سازی رفاه اجتماعی، بازار «باید چگونه اداره شود». از اینرو مناسب است روش‌شناسی حکمرانی بازار خصوصاً از منظر اقتصاد اسلامی، ذیل اقتصاد تجویزی بازطراحی شود. این روش‌شناسی پژوهش را از توصیف واقعیت یا ارزش‌گذاری صرف به طراحی سازوکارهای نهادی و ترتیبات عملی سوق می‌دهد. UR - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5003441 L1 - ER -