مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 17 1 2026 03 06 آیة نفی سبیل و رهیافت‌های آن برای اقتصاد اسلامی: بازخوانی انتقادی اشکالات شیخ انصاری و علامه طباطبائی 239 261 5003605 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003605 FA سید علی صداقت 0000-0002-9944-5119 مصطفی کاظمی نجف آبادی استادیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0003-2271-2714 غلامعلی معصومی نیا دانشیار - دانشگاه خوارزمی 0000-0002-8544-6524 Journal Article 2026 02 02 The rule of nafie-Sabil (negation of the mustache) is one of the basic rules of Shiite jurisprudence with the theme of “negating any ruling that includes the dominance of non-Muslims over Muslims”. It has many applications in various fields of international relations, including economic relations, and can be a solid theoretical basis for resistance economic policies. Accordingly, the economic approaches of this rule, including the "need to eliminate dollar-based dependence" from the country's economy and the "need for self-sufficiency in basic and strategic goods," are not merely considered an economic policy, but a jurisprudential requirement. Although the theory of "Ricardo's comparative advantage" is not absolutely rejected, "targeted self-sufficiency in vital goods" is emphasized. However, what can weaken the theoretical basis of this rule are the five objections that Sheikh Ansari and Allama Tabataba'i have raised, referring to the verse "Allah will not make a way for the disbelievers against the believers" as the main reason for this rule. The present study, using an analytical-critical method and using narrational and jurisprudential sources, shows that none of these objections are valid; As a result, the verse of nafie-Sabil (negation of the mustache) is a valid and dominant evidence of all the primary evidence that leads to the dominance and domination of the infidels over the Muslims. قاعدة نفی سبیل از قواعد اساسی فقه شیعه با مضمون «نفی هرگونه حکم مشتمل بر غلبة نامسلمانان بر مسلمانان» بوده، در عرصه‌‌های گوناگون روابط بین‌الملل ـ از جمله روابط اقتصادی ـ از کاربست‌‌های بسیاری برخوردار است و می‌‌تواند مبنای نظری محکمی برای سیاست‌‌های اقتصاد مقاومتی باشد. بر این اساس، رهیافت‌‌های اقتصادی این قاعده از جمله «لزوم رفع دلارمحوری» از اقتصاد کشور و نیز «لزوم خودکفایی در کالاهای اساسی و استراتژیک» نه صرفاً یک سیاست مطلوب اقتصادی، بلکه یک الزام فقهی تلقی می‌‌گردد و نظریة «مزیت نسبی ریکاردو» اگرچه به‌طور مطلق رد نمی‌‌شود، اما «خودکفایی هدفمند در کالاهای حیاتی» مورد تأکید قرار می‌‌گیرد. اما آنچه می‌‌تواند مبنای نظری این قاعده را تضعیف ‌نماید، اشکالات پنج‌‌گانه‌‌ای است که از سوی شیخ انصاری و علامه طباطبائی به دلالت آیة «لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً» به‌عنوان اصلی‌‌ترین دلیل این قاعده مطرح شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ انتقادی و با بهره‌گیری از منابع نقلی و فقهی، نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این اشکالات وارد نیست؛ در نتیجه، آیة نفی سبیل دلیلی معتبر و حاکم بر همة ادلة اولیه‌‌ای است که غلبه و تسلط کفار بر مسلمانان را در پی دارند. https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/5003605-1788331826.pdf