مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 17 1 2026 03 06 رهیافت «حکمرانی نرم» در مهار پدیده پسماند اسرافی 5003703 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003703 FA سیدمحمدحسین موسوی 0009-0003-5406-0957 سید علیرضا هاشمی دهسرخی محمد حسین انصاری Journal Article 2026 02 25 این مقاله به بررسی بحران فزاینده پسماند می‌پردازد و استدلال می‌کند که این معضل بیش از آنکه یک مشکل فنی باشد، نتیجه یک علت فرهنگی عمیق‌تر است: پدیده اسراف. این وضعیت نشان می‌دهد که مشکل اصلی در مدیریت پسماند، تولید بیش از حد آن است که ریشه در رفتارهای فردی و اجتماعی دارد. هرگونه رویکردی که بحران پسماند را تنها در راهکارهای فنی خلاصه کند، رویکردی تقلیل‌گرایانه است و از حل ریشه‌ای مسئله جلوگیری می‌کند. این مقاله با استفاده از آموزه‌های انسان‌ساز اسلام، چارچوبی قوی برای مقابله ریشه‌ای با اسراف ارائه می‌دهد. آموزه‌های اسلامی، اسراف را به یک ضرورت ایمانی و بخشی از هویت مسلمان تبدیل می‌کنند. بر این اساس، مقاله به تبیین وضعیت موجود جامعه مصرف‌گرا و آمارهای پسماند می‌پردازد، سپس نظریه شریعت در مورد اسراف و معیارهای فقهی آن را تشریح می‌کند. در نهایت، برای دستیابی به وضعیت مطلوب، «راهکارهای حکمرانی نرم» را پیشنهاد می‌کند که با بهره‌گیری از ابزارهای رفتاری مدرن و منطبق با فرهنگ اسلامی، به کاهش تولید «پسماند اسرافی» می‌پردازد. این راهکارها شامل ابزارهایی مانند توافق‌نامه‌های داوطلبانه، رقیب‌تراشی، تعلیم و آموزش، چارچوب‌بندی زبانی، ساده‌سازی فهم و انتخاب، و معماری انتخاب هستند.