مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اقتصاداسلامی 2042-2322 17 1 2026 03 06 رهیافت «حکمرانی نرم» در مهار پدیدة پسماند اسرافی* 263 281 5003703 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003703 FA سیدمحمدحسین موسوی 0009-0003-5406-0957 سید علیرضا هاشمی دهسرخی محمد حسین انصاری Journal Article 2026 02 25 In recent decades, we have been facing an increasing crisis of waste production and the damage caused by it. In this article, we examine this problem and soft solutions to deal with it using an analytical method. Based on the findings of the article, this problem is rooted in the phenomenon of waste as a deep cultural problem, rather than being a technical problem. The main problem in waste management is its overproduction, which is rooted in individual and social behaviors. Accordingly, any approach that summarizes waste crisis management only in technical solutions is a reductionist approach and prevents the root cause of the problem. Using the humanizing teachings of Islam, this article provides a strong framework for radically confronting waste that leads to increased waste. Islamic teachings transform waste into a religious necessity and part of Muslim identity. Accordingly, the findings of the article are that the current state of the consumerist society and waste statistics are undesirable and inconsistent with Islamic teachings on the sanctity of waste. To deal with this phenomenon, the use of “soft governance solutions” is suggested; Solutions that use modern behavioral tools that are compatible with Islamic culture to reduce the production of “wasteful waste.” These solutions include measures such as voluntary agreements, competition, education, language framing, simplification of understanding and choice, and choice architecture. این مقاله به بررسی بحران فزاینده پسماند می‌پردازد و استدلال می‌کند که این معضل بیش از آنکه یک مشکل فنی باشد، نتیجه یک علت فرهنگی عمیق‌تر است: پدیده اسراف. این وضعیت نشان می‌دهد که مشکل اصلی در مدیریت پسماند، تولید بیش از حد آن است که ریشه در رفتارهای فردی و اجتماعی دارد. هرگونه رویکردی که بحران پسماند را تنها در راهکارهای فنی خلاصه کند، رویکردی تقلیل‌گرایانه است و از حل ریشه‌ای مسئله جلوگیری می‌کند. این مقاله با استفاده از آموزه‌های انسان‌ساز اسلام، چارچوبی قوی برای مقابله ریشه‌ای با اسراف ارائه می‌دهد. آموزه‌های اسلامی، اسراف را به یک ضرورت ایمانی و بخشی از هویت مسلمان تبدیل می‌کنند. بر این اساس، مقاله به تبیین وضعیت موجود جامعه مصرف‌گرا و آمارهای پسماند می‌پردازد، سپس نظریه شریعت در مورد اسراف و معیارهای فقهی آن را تشریح می‌کند. در نهایت، برای دستیابی به وضعیت مطلوب، «راهکارهای حکمرانی نرم» را پیشنهاد می‌کند که با بهره‌گیری از ابزارهای رفتاری مدرن و منطبق با فرهنگ اسلامی، به کاهش تولید «پسماند اسرافی» می‌پردازد. این راهکارها شامل ابزارهایی مانند توافق‌نامه‌های داوطلبانه، رقیب‌تراشی، تعلیم و آموزش، چارچوب‌بندی زبانی، ساده‌سازی فهم و انتخاب، و معماری انتخاب هستند. https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/5003703-1788331844.pdf