TY - JOUR ID - 5003717 TI - مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد اسلامی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 15 LA - fa SN - 2042-2322 AU - Tavakkoli, Mohammad javad AD - استاد - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 17 IS - 1 SP - EP - KW - مبانی فلسفی اقتصاد اسلامی KW - مبانی معرفت‌شناختی اقتصاد اسلامی KW - مبانی هستی‌شناختی اقتصاد اسلامی KW - روش‌شناسی اقتصاد اسلامی KW - اقتصاد اسلامی KW - Philosophical foundations of IE KW - Epistemology OF IE KW - Ontology OF IE DO - 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003717 AB - تبیین مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد اسلامی و تحلیل نقش آن اهمیت بالایی دارد. این مقاله با استفاده از روش تحلیلی به تبیین مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد اسلامی و تحلیل کارکرد آن می‌پردازد. بر اساس یافته‌های مقاله، از نظر معرفت‌شناختی اقتصاد اسلامی با بهره‌گیری از وحی به‌عنوان منبع جدید شناخت، به دنبال منظومه‌ای پیوسته از گزاره‌های هنجاری، توصیفی و تجویزی است. اقتصاد اسلامی از منظر هستی‌شناختی مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی، فردکل‌گرایی، عقلانیت محدود طیفی و نظم متعالی است. از نظر ارزش‌شناختی، اقتصاد اسلامی با رد برابری ارزش و مطلوبیت، رویکرد کمال‌گرایی نتیجه‌نگر را در اخلاق هنجاری می‌پذیرد. اقتصاد اسلامی در روش‌شناسی نیز ترکیبی از روش‌های استنطاقی، کشفی، قیاسی و استقرائی بهره می‌گیرد و از ترکیبی از آزمون صوری و آزمون محتوایی استفاده می‌کند. کارکرد مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد اسلامی در نظریه‌پردازی و الگوسازی در اقتصاد اسلامی را می‌توان در دو کارکرد مستقیم و غیرمستقیم طبقه‌بندی کرد. کارکرد مستقیم عمدتا در مورد نقش تولیدی مبانی فلسفی اقتصاد اسلامی مطرح می‌شود؛ زمانی که گزاره‌های مبنایی به عنوان بخشی از نظریه ظاهر می‌شوند. کارکرد غیرمستقیم مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد اسلامی از کانال تاثیر آن بر مولفه‌هایی همچون تعریف، موضوع، اهداف و مسائل اقتصاد اسلامی و روش تحقیق آن ظاهر می‌شود UR - https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5003717 L1 - ER -