@article {
author = {Nezhadshir, Hassan },
title = {واکاوی و نقد راهکارهای فقهی تصحیح شرط تضمین سود در مضاربه},
journal = {معرفت اقتصاداسلامی 34 ، بهار و تابستان 1405},
volume = {17},
number = {2},
pages = {247-263},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2042-2322},
eissn = {2980-8596},
doi = {10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003921},
abstract = {One of the contentious issues in the *Mudarabah* (profit-sharing partnership) contract is the guarantee of profit. This article employs a jurisprudential methodology to examine the legitimacy of four proposed approaches intended to validate a profit-guarantee stipulation within *Mudarabah*. This analysis is conducted in light of the inherent requirements of the *Mudarabah* contract, religious evidence (*adillah*), and the texts concerning *hiyal al-riba* (legal stratagems to circumvent the prohibition of *riba*). The research findings indicate that the four mechanisms for covering losses—namely, the stipulation of a result (*shart al-natijah*), the stipulation of an act (*shart al-fi'l*), the stipulation of the agent (*'amil*) waiving a portion of their share, and the stipulation of transferring the loss—fail to provide a valid religious basis for such a guarantee. This is because they differ fundamentally from a standard guarantee stipulation (*shart al-daman*) and effectively revert to *riba* (usury). Specifically, the "stipulation of a result" is religiously invalid because it imposes a liability on the agent without the actual occurrence of a loss of capital (*talaf*). The "stipulation to cover losses" is invalid because it conflates the compensation for lost potential profit (*'adam al-naf'*) with a guarantee of profit. The "stipulation for the agent to waive a portion of their share" is rejected because it creates an obligation for the agent. Finally, the "stipulation to transfer the loss" is religiously impermissible as it aligns with the prohibited practice of *riba*. Consequently, a profit guarantee in *Mudarabah* is void (*batil*), and these four approaches serve merely as a change in terminology—a stratagem to evade the prohibition of *riba*.},
keywords = {*Mudarabah* contract, Profit-guarantee stipulation, *Shart al-daman* (guarantee stipulation), Jurisprudential Approaches to Guarantee Stipulations, *Riba* (usury), *Hiyal al, riba* (stratagems to circumvent *riba*), },
title_fa = {واکاوی و نقد راهکارهای فقهی تصحیح شرط تضمین سود در مضاربه},
abstract_fa ={یکی از مباحث چالشی در عقد مضاربه، تضمین سود است. در این مقاله با استفاده از روش فقهی به بررسی مشروعیت راهکارهای چهارگانۀ تصحیح شرط تضمین سود در مضاربه می‌پردازیم. این بررسی با توجه به مقتضای عقد مضاربه، ادلة شرعی و نصوص باب حیل ربا انجام می‌شود. بر اساس یافته‌های پژوهش، راهکارهای چهارگانة تدارک خسارت شامل شرط نتیجه، فعل، بخشش سهم عامل و انتقال خسارت، به دلیل تفاوت ماهوی با شرط ضمان و بازگشت به ربا، قادر به تصحیح شرعی آن نیست. تضمین سود مضاربه به روش شرط نتیجه به دلیل اشتغال ذمة عامل بدون ‌تحقق تلف مشروع نیست؛ شرط تدارک خسارت نیز به دلیل یکسان‌انگاری جبران عدم‌النفع با تضمین سود نامشروع است؛ شرط بخشش قسمتی مشخص از سهم عامل مضاربه به‌ خاطر ایجاد تعهد برای عامل مردود است؛ شرط  انتقال خسارت نیز به دلیل انطباق‌پذیری بر عمل حرام ربا، شرعی نیست. بر این اساس، تضمین سود در مضاربه باطل است و راهکارهای چهارگانه صرفاً تغییر عنوانی برای فرار از حکم ربا می‌باشد.},
keywords_fa = {عقد مضاربه ,شرط تضمین سود (ربح) ,شرط ضمان ,راهکارهای فقهی شرط ضمان ,ربا ,حیل ربا ,},
url = {https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/5003921},
eprint = {https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/sites/marefateeqtesadi.nashriyat.ir/files/article-files/5003921-1794391509.pdf}
}