امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله مصباح یزدی
Article Type:
Research
Writers:
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله مصباح یزدی
Abstract:
هویت علمی اقتصاد اسلامی چالشی ترین مبحث در ادبیات اقتصاد اسلامی به شمار می رود. اندیشمندان مسلمان مواضع متفاوتی در این زمینه برگزیده اند. آیت الله مصباح یزدی علم اقتصاد را قابل تقسیم به دینی و غیردینی نمی داند و معناداری تفکیک مزبور را تنها در بخش توصیه ای اقتصاد می پذیرد. ایشان با استناد به خارج بودن تبیین حقایق تکوینی از وظیفه‌ی دین و تفضلاتی بودن نصوص علمی موجود در آیات و روایات، مطالعه و تبیین سازوکارهای علمی حاکم بر بازار را خارج از وظیفه‌ی دین برشمرده است. این تحقیق با روش استنادی و تحلیلی به تبیین و بررسی هویت علمی اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت الله مصباح یزدی می پردازد. بنا به فرضیه‌ی مقاله، اقتصاد اسلامی علاوه بر هویت مکتبی، از هویت علمی نیز برخوردار است؛ زیرا اقتصاد جزء علوم انسانی رفتاری است و رفتارها براساس مبانی و اصول ارزشی شکل می گیرند. ازاین رو، گزاره هایی که به توصیف، تبیین و پیش بینی رفتارهای اقتصادی منبعث از اصول و مبانی اسلام می پردازند، ماهیت علمی و اسلامی دارند. البته پاره ای دیگر از گزاره ها در علم اقتصاد وجود دارند که قابلیت تقسیم به اسلامی و غیراسلامی ندارند. گزاره های مفهومی و گزاره هایی که نتیجه‌ی قهری رفتارهای عوامل اقتصادی به شمار می روند، در این گروه قرار می گیرند.
References:
- انس زرقا، محمد، 1383، «اسلامي کردن علم اقتصاد؛ مفهوم و روش»، ترجمة منصور زراءنژاد، اقتصاد اسلامي، ش 14، ص 145-166.
- بيدار، محمد، 1397، ماهيت اقتصاد اسلامي (مکتب، نظام وعلم)، رسالة دکتري، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- تسخيري، محمدعلي، 1382، پنجاه درس در اقتصاد اسلامي، تهران، فرهنگ مشرق زمين.
- تمدن جهرمي، محمدحسين، 1389، گفتارهايي در زمينه اقتصاد، علوم اجتماعي و شناخت روش علم، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات اجتماعي جهاد دانشگاهي.
- توکلي، محمدجواد، 1400، «چگونگي ورود ارزش‌ها در نظريه‌هاي اقتصاد اسلامي»، معرفت اقتصاد اسلامي، ش 24، ص 111-136.
- توکلي، محمدجواد، 1396، «بازخواني رويکرد شهيد صدر در مورد هويت علمي اقتصاد اسلامي»، روش‌شناسي علوم انساني، ش 90، ص 211-234.
- جعفري، محمدتقي، 1419ق، رسائل فقهي، تهران، مؤسسة منشورات کرامت.
- جوادي آملي، عبدالله، 1389، منزلت عقل در هندسه معرفت ديني، قم، اسراء.
- حائري، سيدکاظم، بي‌تا، ماهيت اقتصاد اسلامي، بي‌جا، بي‌نا.
- دادگر، يدالله، 1383، تاريخ تحولات انديشه اقتصادي (آزموني مجدد)، قم، دانشگاه مفيد.
- دبيرخانه همايش مباني فلسفي علوم انساني، 1389، جستارهايي در فلسفه علوم انساني از ديدگاه حضرت علامه آيت‌الله مصباح يزدي، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- رجایی، سیدمحمد کاظم، 1389، «تقاضای سازگار با مبانی و ارزش‌های اسلامی»، اقتصاد اسلامي، ش 40، ص 29-56.
- ريمون بار، 1367، اقتصاد سياسي، ترجمة منوچهر فرهنگ، تهران، سروش.
- سبحاني، جعفر، 1378، سيماي اقتصاد اسلامي، قم، مؤسسة تحقيقاتي و تعليماتي امام صادق(ع).
- صدر، سيدمحمدباقر، 1417ق، اقتصادنا، قم، دفتر تبليغات اسلامى (شعبه خراسان).
- صدوق، محمدبن على، 1385، علل الشرائع، تهران، كتاب‌فروشى داورى.
- غفاري، هادي و علي چنگي آشتياني، 1390، تاريخ عقايد اقتصادي، تهران، دانشگاه پيام نور.
- غني‌نژاد، موسي، 1381، درباره هايک، تهران، نگاه معاصر.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1372، «سلسله گفت و شنودهايي درمورد مباحث بنيادي علوم انساني»، مصباح، ش 8، ص 9-24.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1376الف، «سلسله درس‌هايي درباره معرفت ديني (2)»، مصباح، ش 21، ص 5-16.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1376ب، «شيوه‌هاي اسلامي کردن دانشگاه‌ها»، معرفت، ش 20، ص 4-8.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1377، پيش‌نيازهاي مديريت اسلامي، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1385، آموزش عقايد، تهران، اميرکبير.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1392، رابطه علم و دين، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- ميرمعزي، سيدحسين، 1385، «نقد و بررسي ديدگاه شهيد صدر درباره هويت اقتصاد اسلامي»، اقتصاد اسلامي، ش 22، ص 123-146.
- ميرمعزي، سيدحسين، 1392، «درآمدي بر علم اقتصاد اسلامي (اقتصاد برکت)»، اقتصاد اسلامي، ش 50، ص 5-30.
- نظري، حسن‌آقا و محمد بيدار، 1398، «ادله امکان‌پذيري علم اقتصاد اسلامي»، معرفت اقتصاد اسلامي، ش 21، ص 165ـ184.
- نظري، حسن‌آقا و همكاران، 1397، «معني‌شناسي مکتب، نظام و علم در ادبيات اقتصاد اسلامي»، معرفت اقتصاد اسلامي، ش 19، ص 25-46.
- نظري، حسن‌آقا، 1396، اصول و مباني اقتصاد اسلامي، قم و تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.
- نظري، حسن‌آقا، 1399، روش‌شناسي علم اقتصاد اسلامي با رويکرد واقعيت نهادي، قم و تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.
- Hausman , D and M.Mcpherson, 2006, Economic Analysis, Moral philosophy and public policy, Cambridge University Press.
- Hendarson, James M. and Richard E. Quandt, 1980, Microeconomic Theory: a Mathematical approach, McGraw- Hill Intarnational Book Company.
- Robbins Lionel, 1994, The Nature and Ignificance of Economic Science, in The Philosophy of Economics, Cambridge University Press, NewYork.
- Samuelsn Paul A. and William D. Nordhaus, 1989, Economics, Mcgraw-Hill book company.
Copyright © 2022 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Bidar, Mohammad. (2022) امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله مصباح یزدی. Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 14(1), 63-82
Mohammad Bidar."امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله مصباح یزدی". Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 14, 1, 2022, 63-82
Bidar, M.(2022) 'امکان‌سنجی علم اقتصاد اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله مصباح یزدی', Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 14(1), pp. 63-82
