Distributed Ledger Technology Policy Framework in the Islamic Republic of Iran*
/ PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Qom University / s.seyyedtajoddin66@gmail.com
/ PhD in Economics, Imam Khomeini Education and Research Institute / Nasimeshargh@gmail.comچکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
- قرآن کریم.
- نهج البلاغه.
- آخوند خراسانی، محمدکاظم (۱۴۰۹ق). کفایة الأصول. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
- ابراهیمی، سعید (1404). الگوی تأمین مالی اسلامی مبتنیبر فناوری دفتر کل توزیعشده. رسالة دکتری علوم اقتصادی گرایش اقتصاد مالی. مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ابراهیمی، سعید و سیدتاجالدینی، صدیقهسادات (1403). پژوهشی در مشروعیت ارزش اتر. معرفت اقتصاد اسلامی، 15(2)، 119ـ140.
- ابن ادریس حلی، محمد بن احمد (۱۴۱۷ق). السرائر. قم: اسلامی.
- احمدی موسوی، سیدمحمد و یزدانپناه، مهدی (۱۴۰۲). ارائه و تحلیل شبکة مضامین چالشها و راهکارهای پیادهسازی نظارت شرعی در بازار سرمایة ایران. مدیریت پویا و تحلیل کسبوکار، ۴، 197ـ207.
- ازهری، محمد بن احمد (۱۴۲۱ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- انصاری، مرتضی (۱۴۱۱ق). کتاب المکاسب. قم: منشورات دار الذخائر.
- انصاری، مرتضی (۱۴۲۸ق). فرائد الأصول. قم: بینا.
- ایسنا (1404، 6 آبان). 7/1 همت کلاهبرداری رمزارزی در سال گذشته. https://isna.ir/xdVksv
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۷).
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1404، 13مهر). بخشنامة بانک مرکزی. دستورالعمل تأسیس، فعالیت انحلال و نظارت بر کارگزاران رمزپول.
- بهجت، محمدتقی (۱۴۲۸ق). استفتاءات. قم: دفتر حضرت آیتالله بهجت.
- تبریزی، جواد (۱۴۲۵ق). رسالة فی لبس السواد. قم: دار الصدیقة الشهیده(س).
- تمیمی آمدی، عبدالواحد (۱۴۱۰ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دار الکتابالإسلامی.
- حر عاملی، محمد بن حسن (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
- حقشناس، علیرضا، سلگی، محمد و شیرمردی احمدآباد، حسین (1404). آسیبشناسی تعامل بازار پول و سرمایه در ایران، اقتصاد پولی مالی. انتشار آنلاین. https://doi.org/10.22067/mfe.2025.92036.1511
- حمیری، نشوان (۱۴۲۰ق). شمس العلوم. بیروت: دار الفکر المعاصر.
- حیدری، زهره و داوودی، پرویز (1400). بررسی تأثیر رفتار سوداگرانه بانکها بر شاخص قیمت سهام بورس در دورة زمانی (1392ـ1398). جستارهای اقتصادی ایران، 18(36)، 1ـ15.
- حیدری، زهره، داودی، پرویز و صمصامی،حسین (1401). بررسی تأثیر رفتار سوداگرانۀ بانکها بر قیمت مسکن در تهران. راهبرد اقتصادی، 11(42)، 1ـ24.
- خبرگزاری ایرنا (۱۳۸۴، ۱ اسفند). صندوقهای قرضالحسنة ورشکسته، آیا بحران فرو مینشیند؟
- https://www.irna.ir/news/
- خبرگزاریتسنیم (۱۳۹۶، ۲۱ تیر). ریشههای شکست بزرگ بانکی. https://www.tasnimnews.ir/fa/news
- خردمند، محسن (1398). بررسی فقهی استخراج و مبادلة رمزارزها با تمرکز بر شبکة بیتکوین. معرفت اقتصاد اسلامی، 10(پیاپی20)، 109ـ124.
- خمینی، سیدروحالله (۱۴۱۵ق). المکاسب المحرمه. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- خمینی، سیدروحالله (بیتا). القواعد الفقهیه و الاجتهاد و التقلید. قم: مطبوعاتی اسماعیلیان.
- خویی، سیدابوالقاسم (۱۴۱۰ق). منهاج الصالحین. قم: مدینة العلم.
- رجائی، سیدمحمدکاظم و معصومینیا، غلامعلی و نوری، مهدی و ابراهیمی، سعید (1403). ارزیابی قمارگونه بودن دفتر کل توزیعشده بیتکوین با تأکید بر اندیشة فقهی امام خمینی. اقتصاد اسلامی، 24(95)، 151ـ186.
- سیفی مازندرانی، علیاکبر (۱۴۲۵ق). مبانی الفقه الفعال فی القواعد. قم: اسلامی.
- سیفی مازندرانی، علیاکبر (۱۴۲۸ق). دلیل تحریر الوسیله. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- شاکری، عباس، مؤمنی، فرشاد، طاهرپور، جواد و عزتی اختیار، بهنام (1400). تحلیل تأثیرپذیری عملکرد اقتصادی ایران از فعالیت بانکهای خصوصی. اقتصاد مالی، 15(2)، 1ـ22.
- شورای عالی فضای مجازی (1404، 28 مرداد). مقررات تبلیغات رمزداراییها: مصوبة یکصد و شصتمین جلسة شورای عالی فضای مجازی کشور. شمارة ویژهنامه 2032. روزنامة رسمی جمهوری اسلامی ایران. سال 81. شمارة 23416.
- صدر، سیدمحمدباقر(۱۴۰۱ق). البنک اللاربوی. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
- صدر، سیدمحمدباقر(۱۴۱۷ق). اقتصادنا. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین (۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: الأعلمی للمطبوعات.
- طوسی، محمد بن حسن (۱۴۰۷ق). تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
- عباسپور ایکدر، نازنین، ملکی، محمدامین و رمضانی، احمد (1403). طراحی و اعتبارسنجی مدل مطلوب در برابر جرایم مخاطرهآمیز رمزارزی در حقوق کیفری ایرن. مدیریت مخاطرات محیطی، 11(1)، 45ـ55.
- عزتی اختیار، بهنام، مؤمنی، فرشاد، شاکری، عباس و طاهرپور، جواد (1400). تأثیر بانکداری خصوصی بر تولید اقتصادی ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، 26(86)، 10ـ42.
- عسکری، حسن بن عبدالله (۱۴۰۰ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الآفاق الجدیده.
- فتاحی، علیرضا و مصباحیمقدم، غلامرضا و توحیدی، محمد (1401). آسیبشناسینظارت شرعی بازار سرمایة جمهوری اسلامی ایران. معرفت اقتصاد اسلامی، 13(2)، 57ـ78.
- قمی، علی بن ابراهیم (۱۳۶۳). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب.
- کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی. تهران: دار الکتبالإسلامیه.
- کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی کشور (1403،1 بهمن). نظامنامة رمزارز (اعم از ایجاد رمزارز ملی و ساماندهی کاربری رمزارزهای جهانروا). مصوب یکصد و پنجاه و هفتمین جلسة مورخ 19 دی 1403 (شمارة 107875). روزنامة رسمی جمهوری اسلامی ایران. سال 80. شمارة 23252. ویژهنامة 1927.
- لیثی واسطی، علی (۱۳۷۶). عیون الحکم والمواعظ. قم: دار الحدیث.
- مراغی، سیدمیرعبدالفتاح (۱۴۱۷ق). العناوین الفقهیه. قم: اسلامی.
- مشکینی، علی (بیتا). مصطلحات الفقه. بیجا: بینا.
- مصطفوی، حسن (۱۴۰۲ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب للترجمه.
- مصوبات هیئت وزیران (1398، 20 مرداد). تصویبنامه در خصوص استفاده از رمزارزها (شمارۀ 58144/ت55637هـ). روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران. سال 75. شمارة 21673. ویژهنامة 1186.
- مصوبات هیئت وزیران (1399، 15 تیر). تصویبنامه در خصوص دارندگان دستگاههای استخراج رمزارز (شمارۀ ابلاغیه ۳۹۲۲۸/ت۵۷۳۷۳هـ).
- مصوبات هیئت وزیران (1401، 10 بهمن). اصلاح آییننامۀ استخراج رمزداراییها (شمارۀ ابلاغیه ۲۰۸۶۸۳/ت۶۰۸۷۳هـ).
- معرفت، محمدهادی (بیتا). تعلیق و تحقیق عن أمهات مسائل القضاء. قم: چاپخانة مهر.
- مغربی، نعمان بن محمد (۱۳۸۵). دعائم الإسلام. قم: مؤسسةآل البیت(ع).
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۲۵ق). أنوار الفقاهه. قم: مدرسة الإمام علی بن أبیطالب(ع).
- مهنا، عبدالله (۱۴۱۳ق). لسان اللسان: تهذیب لسان العرب. بیروت: دار الکتب العلمیه.
- نائینی، محمدحسین (۱۳۷۳ق). منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. تهران: المکتبة المحمدیه.
- نجفی، محمدحسن (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: إحیاء التراث العربی.
- وان لین وانگ، آریس (1401). اقتصاد کریپتو. ترجمۀ علیرضا نوابپور و محمدرضا قدوسی. تهران: راه پرداخت.
- هاشمپور، راضیه (1404). اعتبار قراردادهای هوشمند بینالمللی در بستر بلاکچین از منظر حقوق بینالملل خصوصی. مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، (76)، 245ـ265.
- هاشمی شاهرودی، سیدمحمود (۱۴۲۳ق). الموسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهلالبیت. قم: مؤسسة دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهلبیت(ع).
- یزدی، محمد (۱۴۱۵ق). فقه القرآن. قم: مؤسسة اسماعیلیان.
- Aquilina, M., Frost, J. & Schrimpf, A. (2023). Addressing the risks in crypto: Laying out the options. Bank for International Settlements (BIS).
- Bashir, I. (2018). Mastering Blockchain: Distributed ledger technology, decentralization, and smart contracts explained (2nd ed.). Packt Publishing.
- Benos, E., Garratt, R. & Gurrola-Perez, P. (2017). The economics of distributed ledger technology for securities settlement (Staff Working Paper No. 670). Bank of England.
- Cao, B., Zhang, Z., Feng, D., Zhang, S., Zhang, L., Peng, M. & Li, Y. (2020). Performance analysis and comparison of PoW, PoS and DAG based blockchains. Digital Communications and Networks, 6(4), 480-485.
- Casino, F., Dasaklis, T. K. & Patsakis, C. (2019). A systematic literature review of blockchain-based applications: Current status, classification and open issues. Telematics and Informatics, 36, 55–81.
- CBDC Anti-Surveillance State Act. (2024). H.R. 5403, 118th Cong. U.S. House of Representatives.
- Clarity for Payment Stablecoins Act. (2023). H.R. 4766, 118th Cong. U.S. House of Representatives.
- Drescher, D. (2017). Blockchain Basics: A Non-Technical Introduction in 25 Steps. Apress.
- Emirate of Dubai (2022). Law No. (4) of 2022 Regulating Virtual Assets in the Emirate of Dubai. Official Gazette.
- European Parliament & Council (2023). Regulation (EU) 2023/1114 on markets in crypto-assets (MiCA). Official Journal of the European Union.
- Financial Innovation and Technology for the 21st Century Act. (2024). H.R. 4763, 118th Cong. U.S. Congress.
- Fortis, J. (2025). From lawsuits to legislation: How Washington is shaping crypto’s future. Cointelegraph.
- Glaser, F. (2017). A Framework for Blockchain enabled System and Use Case Analysis. In Proceedings of the 50th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS).
- Law Commission of England and Wales (2022). Digital assets: Consultation paper (Law Com No. 256). Law Commission.
- Law Commission of England and Wales (2023). Digital assets: Final report (Law Com No. 412). Law Commission.
- Lummis, C. (2024). Strategic Bitcoin Reserve Act of 2024. S. 4912, 118th Cong. U.S. Senate.
- Monetary Authority of Singapore. (2025). Project Guardian: Finalizing the Framework for Asset Tokenization. MAS Reports.
- OECD (2020). The tokenisation of assets and potential implications for financial markets. OECD Publishing.
- People’s Bank of China. (2021). Notice on Further Preventing and Disposing of Speculative Risks in Virtual Currency Trading. PBOC Circular.
- Rauchs, M. & et al. (2018). Distributed ledger technology systems: A conceptual framework. Cambridge Centre for Alternative Finance.
- Reuter, M. (2025). Decrypting crypto: How to estimate international stablecoin flows (IMF Working Paper No. 2025/154). International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/publications/wp/issues/2025/07/11/decrypting-crypto-how-to-estimate-international-stablecoin-flows-568260
- Russian Federation (2020). Federal Law No. 259-FZ on Digital Financial Assets. Russian State Duma.
- Schick, V. L. & Bjelopera, J. P. (2024). Securities regulation and digital assets (CRS Report No. R47622). Congressional Research Service.
- Stablecoin Innovation and Protection Act of 2025, Pub. L. No. 119-27, 139 Stat. [Page Number] (2025).
- Vestergaard, J. & et al. (2021). Blockchain and financial market infrastructure. European Commission.
- World Economic Forum. (2020). Bridging the Governance Gap: Interoperability of Blockchains. WEF White Paper.
- Zetzsche, D. A., Buckley, R. P., Arner, D. W., & Föhr, L. (2019). The ICO gold rush: It’s a scam, it’s a bubble, it’s a super challenge for regulators. Harvard International Law Journal, 60(2), 273-311. https://journals.law.harvard.edu/ilj/wp-content/uploads/sites/84/3_ICO_60.2.pdf
- Zheng, Z., Xie, S., Dai, H. N., Chen, X. & Wang, H. (2019). An overview of blockchain technology. IEEE International Congress on Big Data.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
