Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, Volume 17, Issue 1, No 33, Year 2026

    نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار)

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Seyyed Mohammad Kazem Rajaei Rameshe / استاد گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / rajaii@iki.ac.ir
    2026/08/09 2026/08/09
    doi 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003300
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار)
    Abstract: 
    الگوهای متعارف اقتصادی غالباً رابطة دولت و مردم را بر اساس تقابل یا تفکیک وظایف تعریف می‌کنند. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش است که الگوی اسلامی این رابطه بر چه پایه‌ای استوار است و چه پیامدهایی در تقسیم وظایف دارد؟ این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع قرآن کریم و روایات و تحلیل متنی، به واکاوی مفهومی «ولایت» و «مَعیَّت» (همراهی) می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در منظومة فکری اسلامی، رابطة دولت (به معنای ولیّ و امام) و مردم، یک رابطة دوسویه، درهم‌تنیده و مبتنی‌بر «ولایت» است که از سنخ ولایت الهی نشئت می‌گیرد. این رابطه از تقابل عبور کرده و به مفهوم «معیت» می‌رسد؛ به‌گونه‌ای‌که دولت و مردم گویا «یک واحدند» و وظایف مشترکی در اقامة دین بر عهده دارند. سنگ بنای این الگوی واحد، «تربیت توحیدی» است. هرچه جامعه در این امر موفق‌تر عمل کند، درجة «معیت» مردم با دولت در اجرای وظایف افزایش یافته، تعداد کارگزاران دولت بیشتر و دولت چابک‌تر و کار برای او ساده‌تر خواهد شد. در مقابل، هرچه در امر تربیت توحیدی کوتاهی شود، دولت می‌ماند و وظایف برجای‌مانده و دولت بدون مردم، آرام‌آرام به عدم تمکین و تمکن و سرانجام به دیکتاتوری یا انحلال می‌انجامد. این نظریه، نه‌تنها حل چالش دیرینة دخالت یا عدم دخالت دولت در مکانیسم بازار و درنتیجه توزیع درآمد و ثروت و رشد و پیشرفت اقتصادی است، بلکه در فرهنگ، آسیب‌های اجتماعی و امور دیگر توسعه و پیشرفت جامعه نیز تجلی می‌یابد.
    Keywords: 
    حکمرانی اسلامی
    معیت
    ولایت
    دولت اسلامی
    تربیت توحیدی
    اقتصاد اسلامی
    • 54 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Rajaei Rameshe, Seyyed Mohammad Kazem. (2026) نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار). Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17(1), - https://doi.org/10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003300.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Seyyed Mohammad Kazem Rajaei Rameshe."نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار)". Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17, 1, 2026, -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Rajaei Rameshe, S.(2026) 'نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار)', Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17(1), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Rajaei Rameshe, S. نقش متقابل دولت و مردم در حکمرانی اسلامی؛ الگوی «مَعیَّت» (نمونة موردی مکانیسم بازار). Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 2026; 17(1): -

    مقالات آماده انتشار در یکی از شماره های آینده

    Conceptual model for determining the amount of money issuance based on the islamic criteria and requirements

    ✍️ Mohammad ali ّfarahanifard / حوزوی موسسه عالی فقه و علوم اسلامی
    Receive Date: 2026/08/09 Accept Date: 2026/08/09
    doi 10.22034/marefateeqtesadi.2026.5003608