Today, there is an increasing tendency towards the emerging and innovative phenomenon of cryptocurrencies and their transactions. Using the analytical method, this article examines the taxation of cryptocurrencies with regard to the desire of wise people (riqbat-e- Oghala). The question is whether cryptocurrencies should be taxed to make the transactions based on them correct? According to the findings, the mere existence of a general desire of wise and rational people is not enough to prove the value; rather, the causes and factors of the formation of the desire of rational people must be examined. If the causes and factors are approved by the legislator, the desire resulting from it makes the objects valuable. In the case of cryptocurrencies, the main characteristic that attracts the desire of wise people is the decentralization of cryptocurrencies under a single government. Given the illusory nature of this characteristic and the problems it entails, the rational desire resulting from it does not imply the value of cryptocurrencies. On the other hand, the conflict of the rational desire existing in cryptocurrencies with the rule of “not granting the disbelievers a way over the believers” and “preservation of the system” causes this desire not to indicate the value of cryptocurrencies.
Title :بررسی انتقادی نظریه مالیت رمز ارزها در بستر رغبت عقلاء
Abstract:
امروزه گرایش روزافزونی به پدیدهی نوظهور و مستحدثه رمزارزها و معاملات مبتنیبر آن مشاهده میشود. در این مقاله، با استفاده از روش تحلیلی به بررسی مالیت رمزارزها در بستر رغبت عقلا میپردازیم. سؤال پیشرو آن است که آیا رمزارزها دارای مالیت میباشند تا معاملات مبتنیبر آن صحیح باشد یا خیر؟ براساس یافتههای مقاله، صرف وجود رغبت عمومی عقلا برای اثبات مالیت کافی نیست؛ بلکه بایستی علل و عوامل شکلگیری رغبت عقلا به یک شیء مورد بررسی قرار گیرد تا در صورتی که علل و عوامل مورد تأیید شارع باشند، رغبت ناشی از آن نیز موجب مالیت اشیا شود. در موضوع رمزارزها، اصلیترین علت و ویژگی جلبکننده رغبت عقلا، عدم تمرکز رمزارزها تحت یک حکومت واحد میباشد، که با توجه به موهوم بودن این ویژگی و مشکلاتی که در پی دارد، رغبت عقلایی حاصل از آن نیز موجب مالیت رمزارزها نمیشود. از طرفی تعارض رغبت عقلای موجود در رمزارزها با قاعدهی نفی سبیل و حفظ نظام موجب میشود تا این رغبت دال بر مالیت رمزارزها نباشد.
اکبری، هادی و امیری، مهدی (1396). سناریوهای پیشروی اقتصاد جهانی در مواجهه به ارزهای رمز پایه. تهران: معاونت امور اقتصادی.
امینینیا، عاطفه و جلیلی، سیده پریسا (1401). تحلیلی بر معایب و مزایای رمزارزها در توسعة اقتصاد بینالملل. فصلنامۀ مطالعات حقوق، 6(25)، 137-146.
انصاری، مرتضی (1439ق). المکاسب. قم: مجمع فکر اسلامی.
انصاریان، مجتبی (1402). واکاوی حقوقی ارزهای دیجیتال از گسترۀ محلی تا جهانی با مطالعۀ نظام حقوقی ایران و فقه امامیه. فصلنامۀ فقه جزای تطبیقی، 3(1)، 87-99.
ایروانی، باقر (1394). ترجمه و شرح فارسی دروس فی علم الاصول. قم: نصائح.
خوئى، سیدابوالقاسم (1418). موسوعة الامام خویی، قم: مؤسسۀ احیای آثار امام خوئی.
ربانی، سیدعلی (1399). مشروعیت رمزارزها از دیدگاه فقه فردی و حکومتی. پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، 16(60)، 53-76.
رضایی، عبدالعلی (1391). تحلیل ماهیت تکنولوژی. قم: کتاب فردا.
رهبر، مهدی و خطیبی، منیره (1396). ماهیت پول از منظر فقه اسلامی. نشریة فقه مقارن، 5(9)، 5-39.
سایت Khamenei.ir ، بیانات مقام معظم رهبری، 14/03/1398، کد 42738.
سایت خبری عصر ایران،1403، کد 965100.
شریف، محمدمهدی و کیوانی، داریوش (1397). کنکاشی در مالیت و ماهیت اطلاعات با رویکرد حقوقی و اقتصادی. نشریۀ حقوق خصوصی، 15(2)، 301-322.
صفاری، علی، صابری، راضیه و خلیلی، عارف (1399). کارکرد مجرمانۀ ارزهای مجازی؛ تحلیل جرمشناختی و راهکارهای پیشگیرانه. دانشنامة حقوق اقتصادی، 27(18)، 223-250.
صمصامی، حسین و کیانپور، فرشته (1394). بررسی امکان خلق پول توسط نظام بانکی در نظام مالی اسلامی. نشریة معرفت اقتصاد اسلامی، 7(1)، 109-130.
عالیپناه، علیرضا و لنگرودی، محمدحسن (1396). بررسی فقهی خلق پول بهوسیلة بانکهای تجاری. پژوهشنامۀ فقه اجتماعی، 5(2)، 65-94.
علیدوست، ابوالقاسم (1384). فقه و عرف، قم: انتشارات فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
عیوضلو، حسین، رضائی، محسن و نوری، جواد (1399). تحلیل فقهی - حقوقی مبادلۀ ارزهای قابل استخراج در اقتصاد اسلامی. نشریۀ اقتصاد اسلامی، 20(77)، 52-72.
فرقاندوست، کامبیز و نداف، رضوانه (1397). مروری بر رمزارزها، فرصتها تهدیدها. نشریة رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 2(7)، 74-61.
محبیپور، نرجس خاتون، زارع، مهدی، رمضانی، محمد و خسروینیا، بابک (1401). ارزهای دیجیتال از منظر فقه با تأکید بر استخراج، معاملات و مشروعیت. نشریۀ جامعهشناسی سیاسی ایران، 5(10)، 3346-3363.
مصلی، مهسا و شریفی، احسان (1399). بیتکوین و تأثیر آن در تجارت الکترونیک. نشریة رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 4(29)، 89-96.
موسوی بجنوردی، سیدحسن (1419ق). قواعد الفقهیه. قم: الهادی.
موسوی خمینى، سیدروحالله (1421ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
میرزایی، کاظم، فتوحآبادی، وحید و نصرتآبادی، جمشید (1397). بررسی نوسانات بیتکوین و خطرات مالی ذاتی در رمزپولها با استفاده از مدل garch. فصلنامۀ اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، 3(10)، 131-148.
نائینى، میرزامحمدحسین (1413ق). المکاسب و البیع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
نجفى، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
zanganeh, Jafar, Mohammadi Moghadam , Mohammad Javad , Pooladin Toroghi , Hojjat , mortazavi kakhki, morteza. (2026) A Critical Study of the Theory of Cryptocurrency Taxation in the Context of the Desire of Wise People (riqbat-e- Oghala). Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 15(1), 219-234 https://doi.org/10.22034/marefateeqtesadi.2024.5000675.
Jafar zanganeh; Mohammad Javad Mohammadi Moghadam ; Hojjat Pooladin Toroghi ; morteza mortazavi kakhki."A Critical Study of the Theory of Cryptocurrency Taxation in the Context of the Desire of Wise People (riqbat-e- Oghala)". Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 15, 1, 2026, 219-234
zanganeh, J, Mohammadi Moghadam , M, Pooladin Toroghi , H, mortazavi kakhki, M.(2026) 'A Critical Study of the Theory of Cryptocurrency Taxation in the Context of the Desire of Wise People (riqbat-e- Oghala)', Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 15(1), pp. 219-234
zanganeh, J, Mohammadi Moghadam , M, Pooladin Toroghi , H, mortazavi kakhki, M. A Critical Study of the Theory of Cryptocurrency Taxation in the Context of the Desire of Wise People (riqbat-e- Oghala). Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 2026; 15(1): 219-234