Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, Volume 16, Issue 2, No 32, Year 2026 , Pages 205-228

    Necessary conditions for implementing the principle of authenticity in newly introduced transactions

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Abbas Yaghoobzadeh Mojarrad / PhD student in Islamic Economics, Research Institute of Hawzah and University / yaghoobzadeh@rihu.ac.ir
    ✍️ hossein abouei / PhD student in Islamic Economics, Research Institute of Hawzah and University / habouei@rihu.ac.ir
    dor 20.1001.1.20422322.1404.16.2.7.8
    doi 10.22034/marefateeqtesadi.2025.5002164
    Abstract: 
    Newly introduced transactions, including insurance, goodwill, and stock market transactions, are key issues in contemporary jurisprudence and affect believers due to civilizational developments and socio-economic complexities. In order to legitimize these transactions and overcome the primary principle of corruption, jurists have proposed various approaches such as relying on rational behavior, delegating the affairs of the believer to himself, adhering to Quranic generalities and applications (such as “fulfilling contracts” and “trading by consent”), and the rule of la haraj. However, these arguments face challenges such as the general rejection of examples from the era of legislation, the limited ability of the legislator to express restrictions, and the incompleteness of the authority of the new rational path. Using the ijtihad method, this research focuses on the capacity of the authoritative application of the set of arguments while examining the comprehensive solutions provided. Based on authoritative application, although innovative transactions did not exist at the time of the legislator, the legislator, as the legislator, has generally stated the necessary conditions for achieving the Sharia validity of contracts by forging various laws such as the prohibition of taking all property for granted, the prohibition of gharar, the rule of profit that is not guaranteed, the prohibition of usury, and the rule of no harm, by forging various laws; therefore, if the innovative transactions do not contradict those general rules, and in view of preserving the necessary purposes of the Sharia, the silence of the legislator regarding the criteria for the invalidity of that contract will lead to knowledge of its Sharia validity.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :شرایط لازم برای اجرای اصل صحت در معاملات مستحدثه
    Abstract: 
    معاملات مستحدثه از جمله بیمه، سرقفلی و معاملات بورسی به دلیل تحولات تمدنی و پیچیدگی‌های اقتصادی اجتماعی، از مسائل کلیدی فقه معاصر و مبتلا به مؤمنان می‌باشد. فقها برای مشروعیت‌بخشی به این معاملات و غلبه بر اصل اولیۀ فساد، رویکردهای متنوعی نظیر استناد به سیرۀ عقلایی، تفویض امور مؤمن به خود او، تمسک به عمومات و اطلاقات قرآنی (مانند «أوفوا بالعقود» و «تجارة عن ‌تراض») و قاعدۀ لاحرج پیشنهاد کرده‌اند. بااین‌حال، این ادله با چالش‌هایی چون انصراف عمومات به مصادیق عصر تشریع، محدودیت تمکن شارع در بیان مقیدات، ناتمام بودن حجیت سیرۀ عقلایی جدید مواجه‌اند. این پژوهش با استفاده از روش اجتهادی، ضمن بررسی راهکارهای جامع ارائه‌شده، بر ظرفیت اطلاق مقامی مجموع ادله تمرکز دارد. بر اساس اطلاق مقامی، اگرچه معاملات مستحدثه در زمان شارع وجود نداشته است، اما شارع به‌عنوان مقنن با جعل قوانین مختلف مانند حرمت اکل مال به باطل، ممنوعیت غرر، قاعدۀ ربح ما لم‌ یضمن، حرمت ربا و قاعدۀ لاضرر، شرایط لازم برای تحقق صحت شرعی در باب عقود را به‌طورکلی بیان کرده است، لذا اگر معاملات‌ مستحدثه مخالف با آن ضوابط کلی نباشد، با لحاظ حفظ اغراض لزومی شریعت، از سکوت شارع نسبت به ملاک بطلان آن قرارداد، علم به صحت شرعی آن حاصل می‌گردد.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • آخوند خراسانی، محمدکاظم (1417ق). کفایۀ الاصول. قم: مؤسسۀ آل البیت(ع).
    • آهنگران، محمدرسول و امساکی، نوید (1398). بازپژوهی مشروعیت قراردادهای نوپدید با تأکید بر آیۀ شریفۀ اوفوا بالعقود. پژوهش‌نامۀ معارف قرآنی، 10(36)، 209ـ185.
    • ارشاد، احمد و دیگران (1402ق). تخریج روایات داستان سمرۀ‌بن‌جندب به منظور استنباط قاعدۀ لاضرر. فقه و اصول، 55(134)، 9ـ29. 
    • اصفهانی، محمدحسین (1414ق). نهایۀ الدرایه. قم: مؤسسۀ آل البیت؟عهم؟.
    • امین، سیدعلیرضا (1401). مبانی تصحیح قراردادهای غیرمعهود با تمسک به اطلاقات و عمومات شرعی. تمدن حقوقی، 5(10)، 261ـ282. 
    • انصاری، مرتضی (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگرة جهانی بزرگداشت شیخ انصاری.
    • انصاری، مرتضی (1422ق). فرائد الاصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
    • ایروانی‌، علی‌ (بی‌تا). حاشیة المکاسب. قم: کتاب‌فروشی کتبی نجفی.
    • تسخیری، محمدعلی (1377). مسئلۀ نفی غرر در معاملات و نظر امام خمینی دربارۀ آن. کنگرة بررسی اندیشه‌های اقتصادی امام خمینی؟رح؟. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    • حائرى، سیدکاظم (1423ق). فقه العقود. قم: مجمع اندیشه اسلامى.
    • حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل البیت؟عهم؟ لإحیاء التراث.
    • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (‌بی‌تا). رسالة آموزشی. وب سایت: Leader.ir.
    • خوئی، سیدابوالقاسم (1410ق). مصباح الفقاهه. قم: غدیر.
    • شبیری زنجانی، سیدموسی (1394). درس خارج فقه.
    • شبیری زنجانی، سیدموسی (1419ق). کتاب نکاح. قم: مؤسسة رای‌پرداز.
    • شمس، قدیرعلی (1403). درس خارج اصول فقه.
    • شهیدی‌پور، محمدتقی (1400). درس خارج فقه.
    • شیرازی، سیدرضا و کریمی، محمدتقی (1400). اخذ به عمومات و اطلاقات در مسائل مستحدث فقهی در پرتو تبیین ملاک مستحدث بودن. فقه و اصول، 53(127)، 89ـ107. 
    • شیخ الشریعه اصفهانی، فتح‌الله بن محمدجواد نمازی (1410ق). قاعدة لاضرر. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعة مدرسین.
    • طوسی، محمدبن‌حسن (1390ق). الاستبصار. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    • علیدوست، ابوالقاسم (1382). قاعدة نفى غرر در معاملات. اقتصاد اسلامی، 3(9).
    • علیدوست، ابوالقاسم (1396). فقه و حقوق قراردادها. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
    • قائنی، محمد (1390). درس خارج اصول فقه.
    • قائنی، محمد (1424ق). المبسوط فی فقه المسائل المعاصره. قم: مرکز فقهی ائمة اطهار(ع).
    • کلینی، محمد بن‌ یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    • محقق داماد، سیدمصطفی (1380). قواعد فقه. بخش مدنی2. تهران: سمت.
    • مراغی، میرعبدالفتاح (1417ق). العناوین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    • مکارم شیرازی، ناصر (1379). القواعد الفقهیه. قم: مدرسة الامام على‌بن‌ابى‌طالب(ع).
    • مکارم شیرازی، ناصر (1385). بررسی طرق فرار از ربا. قم: مدرسة الامام على‌بن‌ابى‌طالب(ع).
    • منتظری، حسینعلی (1415ق). دراسات فی المکاسب المحرمه. قم: قدس.
    • موسوی، سیدسجاد (1397). حجیت اطلاقات و عمومات شریعت در موضوعات نوظهور. فقه و اجتهاد، 5(10)، 27ـ51. 
    • موسویان، سیدعباس (1392). ابزارهای مالی اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1392). تحریر الوسیله. تهران: عروج.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1410ق). الرسائل. قم: اسماعیلیان.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1421ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ع).
    • مؤمن، محمد (1415ق). کلمات سدیده فی مسائل جدیده. قم: جامعة مدرسین.
    • نائینی، محمدحسین (1373ق). منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. تقریر موسی خوانساری. تهران: المکتبة المحمدیه.
    • نراقی، احمد (1417ق). عوائد الایام. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    • هاشمی شاهرودی، سیدمحمود (1418ق). قاعدة بطلان ربح ما لم یضمن. منهاج، 6، 7ـ44.
    • یزدی، محمدکاظم (1421ق). حاشیة المکاسب. قم: اسماعیلیان.
    • یوسفی، احمد و دیگران (1401). بررسی فقهی کسب سود بدون قبول ریسک. اقتصاد اسلامی، 22(87)، 22ـ5.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Yaghoobzadeh Mojarrad, Abbas, abouei, hossein. (2026) Necessary conditions for implementing the principle of authenticity in newly introduced transactions. Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 16(2), 205-228 https://doi.org/10.22034/marefateeqtesadi.2025.5002164.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abbas Yaghoobzadeh Mojarrad; hossein abouei."Necessary conditions for implementing the principle of authenticity in newly introduced transactions". Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 16, 2, 2026, 205-228

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Yaghoobzadeh Mojarrad, A, abouei, H.(2026) 'Necessary conditions for implementing the principle of authenticity in newly introduced transactions', Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 16(2), pp. 205-228

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Yaghoobzadeh Mojarrad, A, abouei, H. Necessary conditions for implementing the principle of authenticity in newly introduced transactions. Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 2026; 16(2): 205-228