Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, Volume 17, Issue 1, No 33, Year 2026, Pages 153-173

    Transition from comparative advantage to strategic advantage: Paradigmatic transformation in Iran's embargoed economy based on Islamic economics

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mohammad Saeid Panahi Boroojerdi / Assistant Professor of Islamic Economics Department of Allameh Tabatabai University / ms_panahi@atu.ac.ir
    153-173 2026/09/19 2026/09/19 2026/09/19
    dor 20.1001.1.20422322.1404.17.1.7.9
    doi Registering DOI...⏳
    Abstract: 
    With an analytical-critical approach, this article reviews the theory of comparative advantage in the context of Iran's economy under sanctions, and by emphasizing the foundations of Islamic economics, it suggests the necessity of moving from classical models to the concept of "strategic advantage". The findings of the research indicate the ineffectiveness of the traditional framework of comparative advantage in the conditions of sanctions, geopolitical shocks and structural limitations. Iran's experience in recent decades has shown that relying solely on comparative advantage has not only created sustainable development, but has also increased dependence on imports and economic vulnerability. Based on this, the article emphasizes the need to change the approach towards strategic advantage; An approach that is based on principles such as technological self-sufficiency, strengthening human capital, institutional resilience, social justice and smart governance. The present study, using the descriptive-analytical method and comparative review of global experiences, shows that the comparative advantage model is no longer the answer to the specific challenges of Iran's economy. Therefore, changing the paradigm towards strategic advantage is a necessary solution to achieve a resistant, innovative and stable economy and will be the basis for Iran's effective role in the global value chain.
    Keywords: 
    strategic advantage
    Comparative Advantage
    Sanctioned Economy
    Islamic economics
    economic resilience
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :گذار از مزیت نسبی به مزیت استراتژیک: تحول پارادایمیک در اقتصاد تحریمی ایران بر اساس اقتصاد اسلامی
    Abstract: 
    این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی به بازنگری نظریۀ مزیت نسبی در بستر اقتصاد ایران تحت تحریم می‌پردازد و با تأکید بر مبانی اقتصاد اسلامی، ضرورت عبور از الگوهای کلاسیک به‌سوی مفهوم «مزیت استراتژیک» را مطرح می‌کند. یافته‌های پژوهش حاکی از ناکارآمدی چارچوب سنتی مزیت نسبی در شرایط تحریم، شوک‌های ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های ساختاری است. تجربۀ ایران در دهه‌های اخیر نشان داده که تکیه صرف بر مزیت نسبی نه‌تنها توسعۀ پایدار ایجاد نکرده، بلکه وابستگی به واردات و آسیب‌پذیری اقتصادی را افزایش داده است. بر این اساس، مقاله بر لزوم تغییر رویکرد به سمت مزیت استراتژیک تأکید می‌کند؛ رویکردی که بر اصولی چون خودکفایی فناورانه، تقویت سرمایۀ انسانی، تاب‌آوری نهادی، عدالت اجتماعی و حکمرانی هوشمند مبتنی است. مطالعۀ حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و مرور تطبیقی تجارب جهانی، نشان می‌دهد که مدل مزیت نسبی دیگر پاسخ‌گوی چالش‌های خاص اقتصاد ایران نیست. بنابراین تغییر پارادایم به‌سوی مزیت استراتژیک راهکاری ضروری برای دستیابی به اقتصادی مقاوم، نوآور و پایدار بوده و زمینه‌ساز نقش‌آفرینی مؤثر ایران در زنجیرۀ ارزش جهانی خواهد بود.
    Keywords: 
    مزیت راهبردی
    مزیت نسبی
    اقتصاد تحریم‌شده
    اقتصاد اسلامی
    تاب‌آوری اقتصادی
    References: 
    • امام ششم(ع)، جعفر بن محمد (۱۴۰۰ق). مصباح الشریعة. بیروت: مصابح الشریعه.
    • آقاجانی، معصومه و خیری‌دوست، زهرا (۱۳۹۴). توسعة پایدار در کنار عدالت و اخلاق در اقتصاد اسلامی. اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۴(۱۰)، ۱۱۱ـ۱۴۶. 
    • شریف الرضی، محمد بن حسین (۱۴۱۴ق). نهج البلاغه. تحقیق: صبحی صالح. قم: دار الهجرة. 
    • صدر، سیدمحمدباقر (۱۴۰۸ق). اقتصادنا. بیروت: دار التعارف للمطبوعات. 
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. 
    • طهماسبی، سعید، موسوی، عباس و نادری، حامد (۱۴۰۰). تحلیل اثر تحریم‌های اقتصادی بر رشد اقتصادی ایران. راهبردهای اقتصادی، ۱۱(۲)، ۹۹ـ۱۱۲. 
    • علی‌محمدی، محسن و مرادی، سعید (۱۳۹۷). اثر تحریم‌های اقتصادی بر اقتصاد غیررسمی: شواهدی از استان‌های ایران. پژوهش‌نامة سیاست‌های اقتصادی، ۲۵(۱)، ۳۹ـ۵۵. 
    • کیانی، محمد و بیات، برنا (۱۴۰۲). تحلیل آثار تحریم‌های اقتصادی بر پویایی اقتصاد ایران و راهبردهای مقاوم‌سازی. پژوهش‌نامة اقتصاد و راهبرد، ۱۵(۲)، ۱۷۹ـ۱۹۴. 
    • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۱). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه. 
    • موسوی، اسدالله، فیاضی، حسین و نظری، جواد (۱۳۹۸). تحریم اقتصادی: فرصت‌ها و راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در تأمین منافع ملی. پژوهش‌های اقتصادی، ۲۰(۲)، ۷۶ـ۹۴. 
    References: 
    • Absolute and comparative advantage (2008). In W. A. Darity Jr. (Ed. ), International encyclopedia of the social sciences (2nd ed., p. 1-2). Macmillan Reference USA. 
    • Aiginger, K. & Vogel, J. (2015). Competitiveness: From a misleading concept to a strategy supporting beyond GDP goals. Competitiveness Review, 25(5), 497-523. 
    • Autor, D. H., Dorn, D. & Hanson, G. H. (2016). The China shock: Learning from labor-market adjustment to large changes in trade. Annual Review of Economics, 8, 205-240. 
    • Blackwill, R. D. & Harris, J. M. (2016). War by other means: Geoeconomics and statecraft. Harvard University Press. 
    • Brandt, L., Van Biesebroeck, J. & Zhang, Y. (2012). Creative accounting or creative destruction? Firm-level productivity growth in Chinese manufacturing. Journal of Development Economics, 97(2), 339-351. 
    • Clapp, J. (2017). Food self-sufficiency: Making sense of it, and when it makes sense. Food Policy, 66, 88-96. 
    • Cohen, W. M. & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128-152. 
    • Deardorff, A. V. (1980). The general validity of the law of comparative advantage. Journal of Political Economy, 88(5), 941-957. 
    • Duchek, S. (2020). Organizational resilience: A capability-based conceptualization. Business Research, 13, 215-246. 
    • El-Komy, F. (2025). Sanctions and self-sufficiency: The evolution of Iran’s manufacturing sector. Habtoor Research. 
    • Fagerberg, J. & Verspagen, B. (2009). Innovation studies-The emerging structure of a new scientific field. Research Policy, 38(2), 218-233. 
    • Friede, G., Busch, T. & Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Aggregated evidence from more than 2000 empirical studies. Journal of Sustainable Finance & Investment, 5(4), 210-233. 
    • Ghironi, F., Kim, D. & Özhan, G. K. (2023). International economic sanctions and third-country effects (Bank of Canada Staff Working Paper No. 2023-46). Bank of Canada. 
    • Intarakumnerd, P. & Chaminade, C. (2012). Measuring systemic problems in national innovation systems: An application to Thailand. Research Policy, 41(8), 1476-1488. 
    • Kaufmann, D., Kraay, A. & Mastruzzi, M. (2010). The worldwide governance indicators: Methodology and analytical issues (World Bank Policy Research Working Paper No. 5430). World Bank. 
    • Khan, M., Serafeim, G. & Yoon, A. (2016). Corporate sustainability: First evidence on materiality. The Accounting Review, 91(6), 1697-1724. 
    • Krugman, P. R., Obstfeld, M. & Melitz, M. J. (2018). International economics: Theory and policy (11th ed. ). Pearson. 
    • Lee, K. & Lim, C. (2001). Technological regimes, catching up and leapfrogging: Findings from the Korean industries. Research Policy, 30(3), 459-483. 
    • Lee, K. & Malerba, F. (2017). Catch-up cycles and changes in industrial leadership: Windows of opportunity and the responses of firms and countries in the evolution of sectoral systems. Research Policy, 46(2), 338-351. 
    • Leromain, E. & Orefice, G. (2014). New revealed comparative advantage index: Dataset and empirical distribution. International Economics, 139, 48-70. 
    • Lin, J. Y. & Chang, H. J. (2009). Should industrial policy in developing countries conform to comparative advantage or defy it? A debate between Justin Lin and HaJoon Chang. Development Policy Review, 27(5), 483-502. 
    • Mazzucato, M. (2016). From market fixing to market-creating: a new framework for innovation policy. Industry and Innovation, 23(2), 140-156. 
    • Mazzucato, M. (2018). The entrepreneurial state: Debunking public vs. private sector myths (2nd ed. ). Penguin Books. 
    • Mkandawire, T. & Soludo, C. C. (2003). Our continent, our future: African perspectives on structural adjustment. Council for the Development of Social Science Research in Africa (CODESRIA). 
    • Nelson, R. R. & Winter, S. G. (1982). An evolutionary theory of economic change. Belknap Press. 
    • North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press. 
    • Öniş, Z. & Şenses, F. (2009). Turkey and the global economy: Neo-liberal restructuring and integration in the post-crisis era. Routledge. 
    • Paine, L. S. (1994). Managing for organizational integrity. Harvard Business Review, 72(2), 106-117. 
    • Pavlínek, P. (2015). Foreign direct investment and the development of the automotive industry in Central and Eastern Europe. European Urban and Regional Studies, 22(1), 20-40. 
    • Poapongsakorn, N. & Meethom, P. (2013). A survey on agricultural trade liberalisation in Thailand. TDRI Quarterly Review, 28(3), 3-9. 
    • Porter, M. E. (1985). The competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. Free Press. 
    • Porter, M. E. (1996). What is strategy? Harvard Business Review, 74(6), 61-78. 
    • Prasch, R. E. (1995). Reassessing comparative advantage: The impact of capital flows on the argument for laissez-faire. Journal of Economic Issues, 29(2), 427-433. 
    • Ricardo, D. (1817). The principles of political economy and taxation (3rd ed. ). John Murray. 
    • Rodrik, D. (2008). Industrial policy: Don’t ask why, ask how. Middle East Development Journal, 1(1), 1-29. 
    • Smith, A. (1776). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. W. Strahan and T. Cadell. 
    • Taleb, A. & Khater, T. (2024). The role of using Islamic finance to boost infrastructure development for sustainable economic growth. International Journal of Economic Perspectives, 18(3), 730-754. 
    • Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319-1350. 
    • Teece, D. J. (2014). Dynamic capabilities and strategic management: Organizing for innovation and growth. Journal of International Business Studies, 45(1), 8-37. 
    • Teece, D. J., Pisano, G. & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533. 
    • Warwick, K. & Nolan, A. (2014). Evaluation of industrial policy (OECD Science, Technology and Industry Policy Papers No. 16). OECD Publishing. 
    • World Bank (2023). World development report 2023: Migrants, refugees, and societies. World Bank Publications. 
    • 177 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Panahi Boroojerdi, Mohammad Saeid. (2026) Transition from comparative advantage to strategic advantage: Paradigmatic transformation in Iran's embargoed economy based on Islamic economics. Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17(1), 153-173 https://doi.org/10.22034/marefateeqtesadi.2026.5002343.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohammad Saeid Panahi Boroojerdi."Transition from comparative advantage to strategic advantage: Paradigmatic transformation in Iran's embargoed economy based on Islamic economics". Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17, 1, 2026, 153-173

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Panahi Boroojerdi, M.(2026) 'Transition from comparative advantage to strategic advantage: Paradigmatic transformation in Iran's embargoed economy based on Islamic economics', Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 17(1), pp. 153-173

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Panahi Boroojerdi, M. Transition from comparative advantage to strategic advantage: Paradigmatic transformation in Iran's embargoed economy based on Islamic economics. Ma`rifat-e Eghtesad-e Islami, 2026; 17(1): 153-173