سواپ ارز بررسی فقهی و امکان استفاده از آن در بازارهای اسلامی
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
چکیده:
در دهه های اخیر، «سواپ ارز» به عنوان یکی از ابزارهای کارامد به منظور پوشش خطرپذیری دارایی های ارزی در بازارهای مالی اسلامی معرفی شده است. این مقاله، با استفاده از روش «فقهی-اجتهادی» به بررسی مشروعیت این ابزار مالی می پردازد. براساس یافته های تحقیق، مشکل عمده‌ی فقهی این ابزار، بهره ای است که طرفین به یکدیگر می پردازند. برای مقابله با این مشکل، دو رویکرد متفاوت معرفی شده است. رویکرد اول مستلزم تفسیر و توجیه این قرارداد در قالبی غیر ربوی تحت عناوینی همچون «عقد الوعد» است. در رویکرد دوم، لازمه‌ی حل مشکل طراحی قرادادی جدید تحت عنوان «عقد سواپ اسلامی» با استفاده از عقودی چون «عقد الوعد»، «تورق» و «روش اختیارات ارزی» است. بررسی روش های پیشنهادی انتشار سواپ اسلامی حاکی از رجحان شیوه‌ی «عقد الوعد» بر سایر روش های پیشنهادی است.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Fiqhi (Jurisprudential) Review of Currency Swap and Assessing the Possibility of using it in Islamic Markets
Abstract:
In recent decades, currency swap has been introduced as one of the efficient tools to cover the risk of assets in currency in Islamic financial markets. Using the method of legal-deductive study, the present paper investigates the legitimacy of this financial tool. The research findings indicate that the main legal problem of this tool is the interest which parties pay mutually. This paper introduces two different approaches for solving this problem. The first approach necessitates interpreting and justifying this contract as a usury-free contract like the "contract of promise". The second approach requires drawing a new contract as an Islamic swap contract by using such contracts as contract of promise, tawarruq contract* and the method of currency options contract. The review of proposed methods for issuing Islamic swap indicates that the method of contract of promise in superior to tawarruq contract.
References:
References:
- الاشقر، محمد سليمان، 1418ق، بحوث فقهيه في قضايا اقتصاديه معاصره، اردن، دارالنفايس.
- امامى، سيدحسن، بي‌تا، حقوق مدنى، تهران، اسلامية.
- انصارى دزفولى، مرتضى بن محمد امين، 1415ق، كتاب المكاسب (للشيخ الأنصاري، ط - الحديثة)، قم، كنگره جهانى بزرگداشت شيخ اعظم انصارى.
- بحرانى، محمد سند، 1428ق، فقه المصارف و النقود، قم، مكتبة فدك.
- ترمذى، ابوعيسي محمد بن عيسي بن سوره، 1403ق، سنن الترمذي، تحقيق عبدالرحمن محمد عثمان، بيروت، دارالفکر.
- جزيرى، عبدالرحمن - غروى، سيد محمد - ياسر مازح، 1419ق، الفقه على المذاهب الأربعة و مذهب أهل البيت(ع)، بيروت، دارالثقلين.
- حر عاملى، محمدبن حسن، 1412ق، هداية الأمة إلى أحكام الأئمة - منتخب المسائل، مشهد، مجمع البحوث الإسلامية.
- رشيدي، مهدي، 1385، بانکداري بين‌المللي، تهران، موسسه عالي بانکداري ايران بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران.
- سبزوارى، سيدعبد الأعلى، بي‌تا، جامع الأحكام الشرعية، چ نهم، قم، مؤسسة المنار.
- سنهوري، عبدالرزّاق، 1988م، مصادر الحق في فقه الاسلامي، بيروت، داراحياء التراث العربي.
- شاهرودي، سيدمحمود، 1382، قراءات فقهيه، قم، فقه اهل بيت(ع).
- شهيدي، مهدي، 1380، حقوق مدني 3 (تعهدات)، تهران، مجد.
- صالح آبادي، علي، 1385، بازارهاي مالي اسلامي (مجموعه مقالات)، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
- طاهرى، حبيب‌اله، 1418ق، حقوق مدنى، چ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، بي‌تا، الميزان في تفسير القرآن، دفتر انتشارات اسلامي.
- طوسى، ابوجعفر محمدبن حسن، 1407ق، تهذيب الأحكام، چ چهارم، تهران، دار الكتب الإسلامية.
- علي جمعه، محمد، 1430ق، موسوعه الفتاوي المعاملات الماليه، قاهره، دارالسلام للطباعه و النشر والتوزيع و الترجمه.
- غروى نائينى، ميرزامحمدحسين، 1373ق، منية الطالب في حاشية المكاسب، تهران، المكتبة المحمدية.
- فرهنگ، منوچهر، 1993م، فرهنگ بزرگ علوم اقتصادي، تهران، البرز.
- کمال محمد، يوسف، مصطلحات الفقه المالي المعاصر معاملات السوق، المعهد العالمي للفکر الاسلامي.
- كمپانى اصفهانى، محمدحسين، 1419ق، حاشية كتاب المكاسب (للأصفهاني، ط - القديمة)، قم، ذوي القربى.
- محقق داماد، مصطفي، 1388، نظريه عمومي شروط و التزامات در حقوق اسلامي، قم، مرکز نشر علوم اسلامي.
- محمود عبدالرحمان، بي‌تا، معجم مصطلحات و الالفاظ فقهي، بي‌جا، بي‌نا.
- معصومي‌نيا، علي و مهدي الهي، 1390، «امکان‌سنجي استفاده ازقراردادهاي سواپ کالا در بازارهاي مالي ايران»، اقتصاد اسلامي، ش ۴۴، ص 3 - 5.
- معصومي‌نيا، غلام‌علي و احمد بهاروندي، 1387، «بررسي فقهي قراردادهاي پوشش ريسک دارايي‌هاي ارزي»، اقتصاد اسلامي، ش ۳۱، ص 5 - 20.
- موسوى بجنوردى، سيدحسن بن آقا بزرگ، 1419ق، القواعد الفقهية، قم، الهادي.
- موسوي خمينى، سيدروح‌اله، 1422ق، استفتاءات، چ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
- ـــــ ، 1425ق، تحرير الوسيلة، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم.
- موسوي خويى، سيدابوالقاسم، 1418ق، موسوعة الإمام الخوئي، قم، مؤسسة إحياء آثار الإمام الخوئي.
- موسويان، سيدعباس و سيدمحمدمهدي موسوي بيوکي، 1389، «بررسي امکان استفاده از سواپ بازده کل جهت مديريت ريسک اعتباري»، اقتصاد اسلامي، ش37، ص 3 - 7.
- ـــــ ، 1388، «مديريت ريسك اعتباري در بانكداري اسلامي از طريق سواپ نكول اعتباري»، اقتصاد اسلامي، ش 33، ص 2 – 8.
- نظرپور، محمدنقي و ديگران، 1391، «عقد تورّق براي تأمين نقدينگي از نظر فقهاي اماميه»، فقه اهل بيت(ع)، ش 69، ص 10 - 18.
- واحد پژوهش، 1378، فرهنگ معاصرکوچک، تهران، فرهنگ معاصر.
- واعظ‌زاده خراساني، محمد، 1382، نصوص في الاقتصاد الاسلاميه، مشهد موسسه الطبع و انشر التابعه للآستانه الرضويه المقدسه.
- Collins, Harper, 2006, Davies Collins Dictionary Economic, Third Edition Critopher Pass, Bryan Lowes, Leslie
- Cooper Ian A. and Antonio S, 1991, "The Default Risk of SwapsAuthor(s)", MelloSource The Journal of Finance, Vol. 46, No. 2, p.597 - 620Published by: Wiley for the American Finance AssociationStable URL: http://www.jstor.org/stable/2328838 .Accessed: 30/09/2013 07.
- Dusuki, Asyraf Wajdi, 2009, Shariah Parameters on the Islamic Foreign Exchange Swap as a Hedging Mechanism in Islamic Finance, P15-18, from www.kantakji.com/fiqh/Files/Finance/N398.pdf.
- Farlex, Farlex Financial Dictionary, 2012, Inc.
- Hall، John C, , 2006, Options Futures and Derivatives, 6th edition, Prentice Hall.
- Kunhibava Sherin, 2010, Derivatives in Islamic Finance, International Shari’ah Research Academy for Islamic Finance (ISRA http://www.isra.my/publications/research-paper/research-paper-2010.
- Newman, Peter, 1998, The New Palgrave Dictionary of Economic and the Law, New York, Stockton Press.
- Obaidullah, Mohammed, 1999, Shariah Parameters on Islamic Foreign Exchange Swap as Hedging Financial Options in Islamic Contracts:Potential Tools for Risk Management www.kau.edu.sa/Files/320/Researches/50846_20983.pdf
- Razali, Siti Salwani, 2012, The Concept of Wa’ad in Islamic Financial, http://uaelaws.files.wordpress.com/2012/08/concept-of-waad-in-islamic.
Copyright © 2013 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
رضایی، مجید، اکبری مطلق، جواد. (1392) سواپ ارز بررسی فقهی و امکان استفاده از آن در بازارهای اسلامی. دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 4(2)، 103-128
مجید رضایی؛ جواد اکبری مطلق."سواپ ارز بررسی فقهی و امکان استفاده از آن در بازارهای اسلامی". دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 4، 2، 1392، 103-128
رضایی، مجید، اکبری مطلق، جواد.(1392) 'سواپ ارز بررسی فقهی و امکان استفاده از آن در بازارهای اسلامی'، دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 4(2), pp. 103-128
