عقلانيت طيفي اسلامي در مقابل نظريه انتخاب عقلايي اقتصاد متعارف

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.
قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره اول، پياپي 17، پاييز و زمستان 1396

پرويز داودي / استاد دانشکده علوم اقتصادي و سياسي، دانشگاه شهيد بهشتي      p_davoodi@yahoo.com
محمدجواد توکلي / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره،      Tavakoli@iki.ac.ir   
محمدسعيد پناهي بروجردي / دکتراي فلسفه اقتصاد اسلامي، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره،
دريافت: 09/06/1396 ـ پذيرش: 07/11/1396         sd_panahi@yahoo.com
چکيده
نظرية «انتخاب عقلايي» با دو رويکرد عمدة پي‌جويي «نفع شخصي» و «سازگاري دروني انتخاب‌ها»، يکي از پايه‌اي‌ترين فروض علم اقتصاد متعارف بوده و همواره از سوي اقتصاددانان متعارف و مسلمان اشكالاتي بر آن مطرح شده  است. اقتصاددانان متعارف و اسلامي براي معرفي جايگزيني مناسب براي اين نظريه، درصدد ارائة تعريف جديدي از «عقلانيت اقتصادي» برآمده‌اند. در اين مقاله، با روش تحقيق «توصيفي- تحليلي»، نظرية «عقلانيت طيفي اسلامي» معرفي شده است. بنا به فرضيه مقاله، عقلانيت در رويكرد اسلامي، هم از لحاظ هنجاري و هم اثباتي، مفهومي طيفي دارد. بر اساس رويكرد عقلانيت طيفي اسلامي، انتخاب عقلايي از نگاه هنجاري، انتخابي است كه داراي چهار مؤلفه: تبعيت از تکاليفِ اقتصادي الهي، منفعت‌گرايي فراگير، محاسبه‌گري جامع، و جمع‌آوري اطلاعات در حد علم و يقين باشد. اين نظريه از نگاه اثباتي نيز تشكيكي بودن عقلانيت افراد را مطرح مي‌كند. بر اين اساس، انسان مسلمان عاقل در صورت مواجهه با گزينه‌هاي مختلف، ممكن است انتخاب‌هايي با درجات متفاوت عقلانيت داشته باشد؛ هرچند كه برخي از اين انتخاب‌ها، عاقلانه‌تر از انتخاب‌هاي ديگر محسوب مي‌شود.
کليدواژه‌ها: عقلانيت طيفي اسلامي، نفع‌گرايي، نظرية انتخاب عقلايي، مؤلفه‌هاي انتخاب عقلايي، اقتصاد اسلامي.
طبقه‌بندي: JEL: D03، B00، P4.