شيوه‌هاي تقسيم بيت‌المال در صدر اسلام

پیوستاندازه
2482.pdf1.25 مگابایت

معرفت اقتصادی، سال اول، شماره دوم، بهار و تابستان 1389، ص 137 ـ 169

حامد منتظري مقدم*

چكيده:

در نگرش بنيادين اسلامي، چگونگي تقسيم بيت‌المال با عدالت، ارتباطي تنگاتنگ يافته و پيامدهاي مهم اقتصادي و اجتماعي دارد. نوشتار حاضر، با استفاده از روش تحليل تاريخي، به بررسي روش‌هاي تقسيم بيت‌المال در صدر اسلام پرداخته و ميان سه شيوه توزيع بيت المال در آن دوره تمايز قائل مي‌شود: شيوه تقسيم فوري و بالسّوية بيت‌المال از سوي پيامبر اعظم(ص)، خليفه اول و اميرمؤمنان علي(ع)؛ روش تقسيم سالانه و تفضيلي بيت المال از سوي خليفة‌ دوم و شيوة انباشتِ بيت‌المال و هزينه‌سازي دلبخواهي كه از سوي بيش‌تر زمامداران پسينِ دنياي اسلام مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس شواهد تاريخي، عدول از شيوه تقسيم مساوي بيت المال موجب شكل گيري شكاف‌ طبقاتي در جامعه شد. بر اين اساس، علي‌رغم عدول زمامداران اسلامي از سيره پيامبر اعظم(ص) در تقسيم مساوي بيت المال‌، اين رويه همواره به عنوان رويه اي آرماني تلقي شده است.

كليد واژه‌ها: بيت المال، تاريخ اقتصادي اسلام، رسول اكرم(ص)، اميرمؤمنان علي(ع)، خلفاي سه‌گانه، تقسيم بالسّويه، تقسيم تفضيلي.

سال انتشار: 
1
شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
137