مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.

سال چهارم، شماره دوم، پياپي 8، بهار و تابستان 1392، ص 77 ـ 102
مباني و معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام*

محمدجمال خليليان/ دانشيار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني    mg_khalil41@yahoo.com
سيدحميد جوشقاني نائيني / دانش‌پژوه دکتراي اقتصاد مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني   
قاسم عسكري / دانش‌پژوه دکتراي اقتصاد دانشگاه عدالت تهران    
محمد بيدار / دانش‌پژوه دکتراي اقتصاد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني   
دريافت: 16/12/1391 ـ پذيرش:1/6/1392

چكيده

ارائة شاخص پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام را مي‌توان يکي از مباحث مهم در ترسيم الگوي اسلامي ايراني پيشرفت دانست. دستيابي به اين هدف مستلزم توجه به معيارها و مباني پيشرفت انساني اسلامي است. شاخص توسعة انساني متعارف با نگرشي خاص و محدود به انسان، تمامي اهداف شاخص را متوجه رفاه مادي کرده و جنبه روحي و معنوي انسان به عنوان اساسي‌ترين بعد وجودي وي را، مورد غفلت قرار داده است. مقاله حاضر با استفاده از روش تحليلي-استنباطي در صدد استخراج معيارهاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام از قرآن و روايات و تبيين مباني حاکم بر آن است. يافته‌هاي مقاله كه به روش توصيفي-تحليلي انجام گرفته نشان مي‌دهد که دينداري، علم و معرفت، آزادگي و کرامت و تأمين معيشت، 4 معيار در شاخص پيشرفت انساني مورد نظر اسلام مي باشند. بر اين اساس، شاخص پيشرفت انساني علاوه بر در نظر گرفتن معيارهاي شاخص توسعه انساني متعارف از جمله علم،سلامت و رفاه نسبي، مقوله هاي ديگري چون دينداري، معرفت، و کرامت و آزادگي  را نيز مورد توجه قرار مي دهد. معيارهاي معرفي شده براي پيشرفت انساني مبتني بر مباني فکري اسلام از جمله نگاه متعالي اسلام به انسان و تکامل قرار دارد. ارائه اين معيارها مي تواند باعث معرفي شاخص هاي متمايز براي پيشرفت انساني شود که به برخي از آن ها در مقاله اشاره شده است.
كليد واژه‌ها: معيار، شاخص، توسعه انساني، پيشرفت انساني


* اين مقاله برگرفته از طرح پژوهشي شاخص‌هاي پيشرفت انساني از ديدگاه اسلام مي‌باشد كه با حمايت دانشگاه شهيدبهشتي انجام شده است.