معرفت اقتصاداسلامی، سال نهم، شماره دوم، پیاپی 18، بهار و تابستان 1397، صفحات 45-

    بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    مجید حبیبیان نقیبی / *استادیار - دانشگاه علامه طباطبائی / majidhabibian@atu.ac.ir
    محمود دهقانی / *عضو هیئت علمی - اقتصاد مؤسسه / asemanha41@gmail.com
    چکیده: 
    یکی از مباحث اساسی در فلسفه اقتصاد اسلامی تبیین مبانی اخلاق هنجاری نظریات اقتصاد اسلامی است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی به بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف می پردازیم. در این زمینه این سؤال مطرح است آیا می توان خودگرایی که به عنوان پارادایم و هسته سخت اقتصاد متعارف پذیرفته شده را مبنای اخلاق هنجاری در نظام اقتصادی اسلام قرار داد؟ اصولاً تفکر اسلامی غایت گروی را می پذیرد یا وظیفه محوری؟ پاسخ تحقیق حاضر به پرسش مذکور این است که مبنای اخلاق هنجاری اسلام وظیفه گرایی است. بنا به فرضیه مقاله، در مواردی که قوامِ وظیفه در مرحله اقدام، به کسب نتیجه باشد، قیدِ نتیجه در اطلاقِ وظیفه اخذ می شود و موضوعِ وظیفه با وصف قید خاص، اطلاق دارد؛ بدین ترتیب نیازی به پناه بردن به نتیجه گرایی نیست؛ چراکه تلاش برای دستیابی به نتیجه در این گونه موارد، خود بخشی از وظیفه است؛ این نوع تکلیف گروی را «وظیفه گرایی عام» می نامیم. این وظیفه گرایی، موتور تقویت کننده ای به نام حب ذات به مثابه یک داعی دارد. بر اساس یافته های تحقیق اجتماع دوگانه ی وظیفه ـ حب ذات، در اقتصاد و غیر آن، امری پارادوکسیکال نیست؛ حب ذات در اسلام با خودگرایی در اقتصاد متعارف از نظر مبانی و هویت، اختلاف جوهری دارد.
    Article data in English (انگلیسی)
    متن کامل مقاله: 

    سال نهم، شماره دوم، پیاپی 18، بهار و تابستان 1397

    مجید حبیبیان نقیبی / استادیار دانشگاه علامه طباطبائی     majidhabibian@atu.ac.ir
    محمود دهقانی محمودآبادی / دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی     asemanha41@gmail.com
    دریافت: 20/11/1396 - پذیرش: 22/04/1397.

    چکیده
    یکی از مباحث اساسی در فلسفه اقتصاد اسلامی تبیین مبانی اخلاق هنجاری نظریات اقتصاد اسلامی است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی به بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف می پردازیم. در این زمینه این سؤال مطرح است آیا می توان خودگرایی که به عنوان پارادایم و هسته سخت اقتصاد متعارف پذیرفته شده را مبنای اخلاق هنجاری در نظام اقتصادی اسلام قرار داد؟ اصولاً تفکر اسلامی غایت گروی را می پذیرد یا وظیفه محوری؟ پاسخ تحقیق حاضر به پرسش مذکور این است که مبنای اخلاق هنجاری اسلام وظیفه گرایی است. بنا به فرضیه مقاله، در مواردی که قوامِ وظیفه در مرحله اقدام، به کسب نتیجه باشد، قیدِ نتیجه در اطلاقِ وظیفه اخذ می شود و موضوعِ وظیفه با وصف قید خاص، اطلاق دارد؛ بدین ترتیب نیازی به پناه بردن به نتیجه گرایی نیست؛ چراکه تلاش برای دستیابی به نتیجه در این گونه موارد، خود بخشی از وظیفه است؛ این نوع تکلیف گروی را «وظیفه گرایی عام» می نامیم. این وظیفه گرایی، موتور تقویت کننده ای به نام حب ذات به مثابه یک داعی دارد. بر اساس یافته های تحقیق اجتماع دوگانه ی وظیفه ـ حب ذات، در اقتصاد و غیر آن، امری پارادوکسیکال نیست؛ حب ذات در اسلام با خودگرایی در اقتصاد متعارف از نظر مبانی و هویت، اختلاف جوهری دارد.
    کلیدواژه ها: اخلاق هنجاری، اقتصاد اسلامی، خودگرایی، وظیفه گرایی عام، مطلوبیت گرایی، نتیجه گرایی، اقتصاد متعارف.
    طبقه بندی JEl: B40، P4.


    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حبیبیان نقیبی، مجید، دهقانی، محمود.(1397) بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف. دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 9(2)، 45-

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    مجید حبیبیان نقیبی؛ محمود دهقانی."بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف". دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 9، 2، 1397، 45-

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حبیبیان نقیبی، مجید، دهقانی، محمود.(1397) 'بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف'، دو فصلنامه معرفت اقتصاداسلامی، 9(2), pp. 45-

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حبیبیان نقیبی، مجید، دهقانی، محمود. بررسی تطبیقی پارادایم خودگرایی در اقتصاد اسلامی و متعارف. معرفت اقتصاداسلامی، 9, 1397؛ 9(2): 45-